account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Wodobrzusze – jakie są jego objawy i przyczyny?

lek. Agnieszka Żędzian08.11.2023Aktualizacja: 08.11.2023

W jamie otrzewnej zdrowego człowieka znajduje się niewielka ilość płynu. W przebiegu niektórych chorób może dojść do zwiększenia jego ilości. Stan, w którym stwierdza się > 150 ml płynu w jamie otrzewnej, określa się mianem wodobrzusza. Niekiedy jest on wykrywany jedynie w badaniach obrazowych, najczęściej podczas USG jamy brzusznej. Bywa jednak, iż w jamie otrzewnej gromadzi się nawet kilka czy kilkanaście litrów płynu, co prowadzi do istotnego powiększenia obwodu brzucha i wystąpienia innych objawów. Sprawdź, jakie są przyczyny wodobrzusza i jak je rozpoznać.


jak-objawia-sie-wodobrzusze-skad-sie-bierze
Pixabay.com

Polecane

skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
Spis treści
  1. Czym jest wodobrzusze?
  2. Woda w brzuchu – przyczyny
  3. Marskość wątroby
  4. Nowotwory złośliwe
  5. Niewydolność serca
  6. Gruźlica
  7. Inne przyczyny wodobrzusza
  8. Objawy wodobrzusza
  9. Jakie badania wykonać?
  10. Jakie są metody leczenia wodobrzusza?

Czym jest wodobrzusze?

Wodobrzusze to patologiczny stan, który charakteryzuje się nadmierną ilością płynu w jamie otrzewnej (jama otrzewna to potencjalna przestrzeń znajdująca się między otrzewną ściany brzucha i otrzewną otaczającą narządy). U osób zdrowych znajduje się w niej około 150 ml płynu [1]. Gdy objętość ta jest większa, mówi się o wodobrzuszu.

Woda w brzuchu – przyczyny

Nadmierna ilość płynu w jamie brzusznej jest efektem złożonych procesów, które mogą być związane z nadciśnieniem w żyle wrotnej lub z innymi zaburzeniami. 

Marskość wątroby

Najczęściej, bo u ponad 80% chorych, wodobrzusze jest spowodowane marskością wątroby i wtórnym do niej zwiększeniem ciśnienia w żyle wrotnej. To duże naczynie krwionośne doprowadza krew zaopatrzoną w substancje odżywcze z narządów jamy brzusznej do wątroby. W wyniku zaburzeń struktury wątroby dochodzi do stopniowego wzrostu ciśnienia w jej świetle. Konsekwencją nadciśnienia wrotnego jest nie tylko gromadzenie się płynu w jamie brzusznej. Prowadzi ono też m.in. do poszerzenia naczyń żylnych przełyku (tzw. żylaków przełyku), które mogą być przyczyną groźnych dla życia krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Szacuje się, iż u połowy pacjentów z niewydolnością wątroby w ciągu 10 lat rozwija się wodobrzusze. Pierwotną przyczyną marskości wątroby są najczęściej: choroba alkoholowa, wirusowe zapalenie wątroby typu C i niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH).

Nowotwory złośliwe

Nowotwory złośliwe są przyczyną wodobrzusza u nawet co 10. osoby z tym objawem. Gromadzenie się płynu w jamie otrzewnej u tych chorych zwykle świadczy o rozsianej chorobie nowotworowej i wiąże się ze złym rokowaniem – średni czas przeżycia od momentu pojawienia się wodobrzusza wynosi 20 tygodni.

Niewydolność serca

Za mniej więcej 3% przypadków wodobrzusza odpowiada prawokomorowa niewydolność serca. Towarzyszą jej także inne objawy, w szczególności: obrzęki, dyskomfort w jamie brzusznej, brak apetytu, nudności i zaparcia.

Gruźlica

Gruźlica odpowiada za mniej więcej 2% przypadków wodobrzusza. Specjaliści podejrzewają, iż gromadzenie się płynu w jamie brzusznej u osób zakażonych prątkiem gruźlicy ma związek z gruźlicą przewodu pokarmowego i towarzyszącym jej stanem zapalnym.

Inne przyczyny wodobrzusza

Wodobrzusze może wystąpić u osób:

  • z chorobami trzustki,

  • przewlekle dializowanych,

  • przyjmujących narkotyki dożylne,

  • zmagających się z otyłością,

  • chorujących na cukrzycę typu 2.,

  • skrajnie niedożywionych,

  • z zespołem nerczycowym.

Objawy wodobrzusza

Kiedy możesz podejrzewać, iż pojawiło się u Ciebie wodobrzusze? Niezwłocznie zgłoś się do lekarza, jeśli zauważasz powiększenie obwodu brzucha i wzrost masy ciała. Symptomy te mogą świadczyć o gromadzeniu się płynu w jamie brzusznej. Możesz również odczuwać dyskomfort w jamie brzusznej, a w przypadku dużej ilości płynu nawet duszność. Jest ona spowodowana wzrostem ciśnienia w jamie brzusznej i uciskiem przepony. Szybkie powiększanie się obwodu brzucha bywa też przyczyną przepukliny pępkowej. Jeśli zauważysz miękki guzek w okolicy pępka, który okresowo powiększa się i znika, zgłoś się do chirurga ogólnego.

W zależności od przyczyny wodobrzusza mogą wystąpić u Ciebie także inne objawy, charakterystyczne dla choroby podstawowej. Należą do nich m.in.:

  • utrata masy ciała (mimo powiększającego się obwodu brzucha) w przypadku wodobrzusza spowodowanego nowotworem złośliwym,

  • duszność w pozycji leżącej, obrzęki obwodowe, jeśli zmagasz się z niewydolnością serca,

  • pajączki naczyniowe na skórze, rumień wewnętrznej powierzchni dłoni, poszerzenie naczyń żylnych wokół pępka, zażółcenie skóry i zanik mięśni kończyn w przypadku marskości wątroby.

Pamiętaj, iż w początkowym etapie wodobrzusze przebiega zwykle bezobjawowo i jest wykrywalne tylko w badaniach obrazowych. Jeśli zmagasz się z chorobami, które mogą prowadzić do nadmiernego gromadzenia się płynu w jamie brzusznej, zgłaszaj się na regularne badania USG.

Jakie badania wykonać?

Jeśli lekarz podejrzewa u Ciebie wodobrzusze, skieruje Cię na diagnostykę i leczenie do szpitala. W zależności od objawów znajdziesz się pod opieką gastroenterologa, kardiologa lub innego specjalisty. Jakich badań możesz się spodziewać podczas diagnostyki przyczyny wodobrzusza?

W pierwszej kolejności wykonane zostaną u Ciebie podstawowe badania laboratoryjne, m.in.:

  • morfologia,

  • stężenie kreatyniny i mocznika,

  • poziom elektrolitów (w tym sodu i potasu),

  • gazometria krwi tętniczej (w przypadku duszności),

  • próby wątrobowe (stężenie bilirubiny, aktywność ALT, AST, ALP i GGTP),

  • poziom CRP i OB,

  • koagulogram (badanie układu krzepnięcia, w tym: PT, INR, APTT),

  • poziom przeciwciał anty-HCV,

  • stężenie NT-proBNP (jego wzrost może świadczyć o niewydolności serca),

  • stężenie białka całkowitego,

  • badanie ogólne moczu.

Konieczne będzie również wykonanie badań obrazowych. Najczulszym badaniem, podczas którego lekarz jest w stanie wykryć wodobrzusze, jest USG jamy brzusznej. W zależności od podejrzewanej etiologii wodobrzusza lekarz może zadecydować o skierowaniu Cię na inne badania – tomografię komputerową jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej czy badanie echokardiograficzne (echo serca). Ogromne znaczenie w procesie diagnostyczno-leczniczym ma wykonanie paracentezy.

Paracenteza, czyli nakłucie jamy otrzewnej celem pobrania płynu puchlinowego, służy do celów zarówno diagnostycznych, jak i leczniczych. Pobrany materiał jest przekazywany do laboratorium, gdzie wykonywane jest badanie mikrobiologiczne (posiew) oraz oceniane są podstawowe parametry płynu: ilość komórek w płynie, poziom LDH, glukozy, bilirubiny, trójglicerydów, amylazy, białka całkowitego i albuminy. Paracenteza jest wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Jeśli ilość płynu w jamie otrzewnej jest bardzo duża, lekarz może zadecydować o konieczności jego częściowej ewakuacji (paracentezy leczniczej).

Jakie są metody leczenia wodobrzusza?

Podstawą postępowania u osób z wodobrzuszem jest leczenie choroby podstawowej, np. niewydolności serca czy choroby nowotworowej. Stosuje się również leki moczopędne (furosemid, spironolakton) oraz dietę z ograniczoną zawartością sodu. U osób z marskością wątroby jedyną skuteczną metodą leczenia może okazać się przeszczepienie wątroby. Paracenteza lecznicza zwykle przynosi ulgę na krótki czas i często musi być wielokrotnie powtarzana. Wiąże się ona jednak z możliwością wystąpienia powikłań, m.in.: zakażenia, uszkodzenia jelita czy krwawienia.

Źródła
  1. Szczeklik A. Gajewski P., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2018.
  2. Muhie O., Causes and Clinical Profiles of Ascites at University of Gondar Hospital, Northwest Ethiopia: Institution-Based Cross-Sectional Study, „Canadian Journal of Gastroenterology and Hepatology”, 2019, dostęp online: czerwiec 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6644216/. 
  3. Chiejina M., Kudaravalli P., Samant H., Ascites, „StatPearls”, 2023, dostęp online: czerwiec 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470482/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
ocet-na-stluczenia-jak-przygotowac-oklad
Zdrowie
1 min.
Ocet na stłuczenia - jak przygotować okład?
24.01.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
dieta-po-kolonoskopii-czego-nie-wolno-jesc
Odżywianie
3 min.
Jak wygląda dieta po kolonoskopii? Co jeść, a czego unikać?
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.