account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Malaria – co to jest? Przyczyny powstania i objawy chorobowe

Olga Dąbska27.02.2023Aktualizacja: 25.06.2023

Malaria to jedna z częstszych chorób tropikalnych, na którą są narażeni zarówno mieszkańcy, jak i podróżni odwiedzający obszary endemiczne. Najczęściej notuje się zarażenia zarodźcem ruchliwym i sierpowatym. Malaria to choroba wielonarządowa, której pierwsze objawy pojawiają się po fazie wylęgania pierwotniaka i są one mało charakterystyczne. Sprawdź, jak można zarazić się malarią i w jaki sposób ograniczyć ryzyko szerzenia się tej choroby.


malaria-co-to-jest-przyczyny-objawy-leczenie
pixabay.com

Polecane

skurcze-miesni-jakie-sa-przyczyny-neurologiczne
Zdrowie
1 min.
Skurcze mięśni - jakie są przyczyny neurologiczne?
29.10.2021
dretwienie-opuszkow-palcow-u-rak-u-nog
Zdrowie
1 min.
Drętwienie opuszków palców u rąk i nóg – gdzie szukać przyczyny?
10.05.2022
jak-wyleczyc-zoladek-po-antybiotyku
Zdrowie
1 min.
Jak wyleczyć żołądek po antybiotyku i jak go chronić przed niekorzystnym działaniem antybiotykoterapii?
30.05.2022
guzki-reumatoidalne-na-palcach-co-oznaczaja
Zdrowie
1 min.
Guzki reumatoidalne na palcach – o czym świadczą? Jak należy z nimi postępować?
10.05.2022
Spis treści
  1. Co to jest malaria?
  2. Malaria – gdzie występuje?
  3. Malaria – jak można się zarazić?
  4. Cykl rozwojowy zarodźców malarii
  5. Objawy malarii
  6. Malaria – leczenie
  7. W jaki sposób zapobiegać malarii? Zasady profilaktyki malarii

Co to jest malaria?

Malaria to tropikalna choroba pasożytnicza wywoływana przez kilka gatunków pierwotniaka z rodzaju Plasmodium: P. falciparum, P. vivax, P. ovale, P. malariae oraz P. knowlesi, a dwa pierwsze uważa się za najgroźniejsze. Alternatywną nazwą tej choroby jest zimnica. Malaria w Polsce podlega obowiązkowi zgłoszenia i rocznie w kraju jest rejestrowanych kilkanaście do kilkudziesięciu jej przypadków. Dowiedz się więcej na temat innych chorób tropikalnych, na które są narażeni podróżujący do obszarów strefy tropikalnej i subtropikalnej. To m.in.: dur brzuszny, denga, żółta febra, wścieklizna czy zemsta faraona, która jest bezsprzecznie najczęstszą przypadłością podróżnych.

Malaria – gdzie występuje?

Każdego roku około 125 milionów podróżnych odwiedza rejony występowania malarii, położone w ponad 100 krajach. U ponad 10 tysięcy z nich rozwija się malaria. Rejony wysokiego ryzyka to m.in.: Gambia, Ghana, Gwinea, Tanzania, Togo, Uganda, Angola, Benin, Kongo, Mali,Republika Środkowoafrykańska, Mauretania, Czad, Gabon, Kamerun, Nigeria, Papua-Nowa Gwinea, Senegal, Sierra Leone, Wybrzeże Kości Słoniowej. Do krajów o umiarkowanym ryzyku zachorowania należą m.in.: Burundi, Mozambik, Etiopia, Kenia, Madagaskar, Malawi, Gujana Francuska, Indie, Peru, Afganistan, Birma, Rwanda, Zambia. Natomiast krajami o niskim ryzyku zachorowania są m.in.: Boliwia, Chiny, Laos, Malezja, Ekwador, Jemen, Kambodża, Korea Południowa, Meksyk, Filipiny, Gwatemala, Indonezja, Namibia, RPA, Nepal, Botswana, Brazylia, Tajlandia, Bangladesz, Belize, Wietnam.

Malaria – jak można się zarazić?

Do zakażenia pierwotniakami z rodzaju Plasmodium dochodzi z udziałem samic komarów Anopheles. Owady te są wektorem malarii przenoszącym ją między osobami chorymi i zdrowymi.Żywiące się krwią ludzką zakażone komary wprowadzają zarodźca do organizmu człowieka podczas ukąszenia razem ze śliną. Zdecydowanie rzadsze są przypadki zakażenia malarią podczas:

  • transfuzji krwi, 

  • transplantacji narządów, 

  • korzystania z zanieczyszczonych narzędzi medycznych,

  • z matki na płód przez łożysko.

Cykl rozwojowy zarodźców malarii

Po dostaniu się pierwotniaków do krwi część z nich ulega zniszczeniu przez białe krwinki (element układu odpornościowego), a część z krwią trafia do wątroby. W ciągu pół godziny znikają z krwi. W wątrobie od 1 do 3 tygodni ma miejsce pozakrwinkowa faza rozwojowa, podczas której pierwotniaki zmieniają kształt, dzielą się, przekształcają i pękają. W przeciągu 5–21 dni dochodzi do uwalniania się do krwi tysięcy pierwotniaków. Atakują one czerwone krwinki, prowadząc do ich rozpadu i pojawienia się objawów malarii. W erytrocytach zachodzi rozmnażanie płciowe zarodźca. Te formy z pobraną krwią mogą zarażać samice komara. 

Objawy malarii

Objawy malarii dają o sobie znać po okresie wylęgania się pierwotniaka. W zależności od poszczególnych gatunków pojawiają się po 7–14 dniach przy ataku P. falciparum, 7–30 dniach – P. malariae czy 8–14 dniach – P. vivax i P. ovale. Początkowe objawy malarii są mało charakterystyczne. Wymienia się wśród nich zwłaszcza wysoką temperaturę ciała, dreszcze, ból głowy, nudności, wymioty. Następnie dochodzi do znacznego spadku temperatury ciała i obfitego pocenia się chorego. Po określonym czasie pacjent zaczyna ponownie gorączkować – po 24 godzinach w zakażeniu P. knowlesi, po 48 godzinach – P. vivax i P. ovale, po 72 godzinach – P. malariae, a w przypadku zakażenia P. falciparum gorączka jest stała lub występuje nieregularnie. Na skutek niszczenia czerwonych krwinek i komórek wątrobowych pojawiają się niedokrwistość, hemoglobinuria, żółtaczka. Chorobie towarzyszyć mogą dodatkowo: bóle mięśniowe, objawy neurologiczne, bóle kręgosłupa, kaszel, duszność, objawy ze strony układu pokarmowego.

U chorych z ciężkim przebiegiem choroby mogą wystąpić dodatkowo:

  • zaburzenia świadomości, 

  • niewydolność oddechowa, 

  • zaburzenia kwasowo-zasadowe (kwasica),

  • napady drgawkowe, 

  • niewydolność nerek, 

  • niewydolność wątroby, 

  • obrzęk płuc, 

  • wstrząs.

Malaria – leczenie

Podstawą leczenia malarii jest farmakoterapia z wykorzystaniem leków przeciwmalarycznych. W ciężkich przypadkach podawane są one początkowo w formie dożylnej, a następnie doustnie. W lżejszych przypadkach – w formie doustnej. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca leczenie malarii z użyciem kombinacji kilku leków opartych na pochodnych artemizyny. Leczenie jest prowadzone w szpitalach, w tym przeważnie w specjalistycznych ośrodkach medycyny tropikalnej. Chorych nawadnia się dożylnie. Trudne przypadki wymagać mogą m.in. przetoczenia preparatów krwiopochodnych, leczenia nerkozastępczego – dializy, respiratoroterapii. 

W jaki sposób zapobiegać malarii? Zasady profilaktyki malarii

Podróżujący do rejonów malarycznych mogą chronić się przed zachorowaniem poprzez:

  • chemioprofilaktykę – przyjmowanie leków antymalarycznych,

  • stosowanie repelentów – płynów odstraszających komary,

  • odpowiedni ubiór (pełne obuwie, długi rękaw i nogawka), 

  • spanie w klimatyzowanych i dobrze zabezpieczonych moskitierami pomieszczeniach,

  • używanie moskitier okiennych i nadłóżkowych nasączonych insektycydem,

  • eliminację komarów wewnątrz pomieszczeń środkami owadobójczymi (insektycydami).


Po szczegółowe informacje na temat profilaktyki malarycznej podróżujący powinni zgłosić się przed wyjazdem do lekarza medycyny podróży. Nieprzestrzeganie zasad profilaktyki powoduje nawet czterokrotny wzrost względnego ryzyka zachorowania na malarię.

Źródła
  1. A. Kalinowska-Nowak, M. Bociąga-Jasik, M. Leśniak i wsp., Ryzyko zarażenia malarią w czasie podróży w świetle danych Kliniki Chorób Zakaźnych w Krakowie z lat 1996–2010, „Przegląd Epidemiologiczny” 2012, nr 66, s. 431–436.
  2. A. Kuna, M. Gajewski, J. Stańczak, Evaluation of knowledge and use of the malaria prevention measures among the patients of the department of tropical and parasitic diseases, university center for maritime and tropical medicine, Gdynia, based on a questionnaire performed in the years 2012-2013, „Przegląd Epidemiologiczny” 2017, t. 71, nr 1, s. 33–44.
  3. D. Salamon, A. Garlicki, Zachorowanie na zimnicę zawleczone do Polski – opis przypadku, „Przegląd Epidemiologiczny” 2009, nr 63, s. 317–319.
  4. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2018, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  5. A. Walczak, O niezbędności profilaktyki malarii wśród polskich podróżnych, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2014, t. 95, nr 1, s. 1–5.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
ocet-na-stluczenia-jak-przygotowac-oklad
Zdrowie
1 min.
Ocet na stłuczenia - jak przygotować okład?
24.01.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.