Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Toczeń skórny – objawy i sposoby leczenia

Olga Dąbska

lek. Agnieszka Żędzian

10.05.2022

Aktualizacja: 27.09.2022

Toczeń skórny to jedna z postaci tocznia rumieniowatego układowego. W przebiegu choroby pojawiają się zmiany skórne o zróżnicowanym charakterze i lokalizacji. Poza typową zmianą na twarzy w postaci motyla często obserwuje się objawy na szyi i dekolcie. Sprawdź, jak wygląda leczenie tocznia skórnego.


toczen-skory-objawy-leczenie-co-to-jest
pixabay

Co to jest toczeń rumieniowaty skórny?

Toczeń rumieniowaty układowy zaliczany jest do chorób autoimmunologicznych. Charakteryzuje się powstaniem autoprzeciwciał układu odpornościowego skierowanych przeciwko różnym elementom organizmu. Przyczyny powstania tocznia układowego nie są w pełni poznane, lecz przyjmuje się, że choroba rozwija się u osób predysponowanych genetycznie po kontakcie z czynnikiem wyzwalającym, np. środowiskowym, hormonalnym. Proces chorobowy w toczniu rumieniowatym może obejmować niemal każdy narząd, lecz najczęściej zajęta zostaje skóra. Zmiany skórne mogą współwystępować z wieloma innymi zaburzeniami w narządach wewnętrznych. Znane są też przypadki tocznia układowego, który dotyczy tylko skóry (cutaneous lupus erythematosus – CLE).

Jak wygląda toczeń skórny?

Zmiany w toczniu skórnym mogą mieć różny charakter. Na tej podstawie wyróżniono:

  • ostry toczeń skórny (acute cutaneous lupus erythematosus – ACLE);

  • podostry toczeń skórny (subacute cutaneous lupus erythematosus – SCLE);

  • przewlekły toczeń skórny (chronic cutaneous lupuserythematosus – CCLE).

W piśmiennictwie spotkać można się również z postacią obrzękową tocznia skórnego (lupus erythematosus tumidus – LET), którą część badaczy uważa za osobną manifestację schorzenia, a część zalicza do grupy przewlekłych zmian skórnych (CCLE). Spośród wszystkich wymienionych postaci tocznia skórnego najczęściej obserwowana jest ta o charakterze ostrym. Szacuje się, że dotyczy ona ponad 70% przypadków.

Skórny toczeń rumieniowaty – objawy

W przebiegu tocznia skórnego rozwinąć się mogą rozmaite zmiany, które pojawiają się w różnych częściach ciała. Poza najczęstszą lokalizacją, jaką jest skóra twarzy, szyi i dekoltu, możliwy jest też toczeń na rękach, klatce piersiowej, plecach i w innych miejscach. Mimo wielu różnic w objawach skórnego tocznia rumieniowatego dla wszystkich dolegliwości typowe jest zaostrzenie pod wpływem działania promieniowania słonecznego.

Bez wątpienia jednym z bardziej charakterystycznych objawów tocznia skórnego jest zmiana rumieniowa w kształcie motyla (malar rash, butterfly rash), zlokalizowana w obrębie skóry nosa i policzków. Typowy jest dla niej brak zajęcia fałdów nosowo-wargowych.

W przebiegu tocznia skórnego rozwinąć się może rumień krążkowy (głównie w postaci przewlekłej choroby). Charakterystyczne są dla niego dobrze odgraniczone zmiany skórne rumieniowo-bliznowaciejące.

Inną możliwą patologią skórną jest obecność guzów zapalnych w tkance podskórnej, pozostawiających wgłębienia. Zmiany te są typowe dla postaci ostrej lub przewlekłej. Skóra ponad nimi może nie być zmieniona chorobowo lub jest objęta stanem zapalnym. Guzki lokalizują się w miejscach nagromadzenia tkanki podskórnej, takich jak: uda, piersi, pośladki, ramiona.

Inne charakterystyczne dla tocznia skórnego dolegliwości to:

  • nadwrażliwość na światło słoneczne;

  • niebolesne zazwyczaj owrzodzenia lub nadżerki w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, rzadziej nosa i okolic narządów płciowych (występują głównie w ostrej fazie choroby);

  • objaw Raynauda – spowodowane odruchowym skurczem naczyń obwodowych nagle pojawiające się sinienie kończyn;

  • inne zmiany naczyniowe, takie jak: teleangiektazje wałów paznokciowych, objaw blednięcia palców, pokrzywka naczyniowa, siność siatkowata, wybroczyny w zakresie płytek paznokciowych, przypominające wbitą drzazgę;

  • rozsiane i plackowate łysienie (to drugie może być związane z bliznowaceniem i ma gorsze rokowanie w zakresie odrostu włosów). Włosy są cienkie, łamliwe, suche. Łysienie najbardziej nasilone jest z reguły w okolicy czołowej.

W przebiegu tocznia skórnego rozwinąć się mogą poza wyżej wymienionymi również inne zmiany. Podane dolegliwości występują jednak najczęściej.

Jak można leczyć toczeń skórny?

Aktualnie wyleczenie tocznia rumieniowatego nie jest możliwe. Sporadyczne są przypadki samoistnego ustąpienia dolegliwości. W leczeniu tocznia rumieniowatego skórnego najczęściej stosuje się terapię miejscową i fotoprotekcję, czyli środki ochrony przed promieniowaniem słonecznym. Fotoprotekcja obejmuje używanie kremów z filtrami o wysokich wskaźnikach protekcji (30–60) i odzieży ochronnej oraz unikanie opalania. Środki miejscowe to najczęściej kremy i maści zawierające 0,1% tacrolimusu lub sterydy o średniej mocy (np. mometazon, flutykazon). Jeśli postępowanie to nie przynosi zadowalających efektów, wprowadza się leczenie ogólne – preparaty przeciwmalaryczne i sterydy. W przypadku gdy i one nie przyniosą poprawy, stosowane są takie substancje, jak: metotreksat, azatiopryna, cyklosporyna, retinoidy, mykofenolan mofetylu czy talidomid. Ważnym elementem leczenia jest prowadzenie zdrowego stylu życia, co pozwoli na podniesienie ogólnej odporności organizmu. Wskazana jest również edukacja chorych odnośnie do redukcji czynników ryzyka, w tym m.in. stresu, wybranych leków, nikotyny, oraz popularyzowanie informacji o szkodliwości działania promieniowania słonecznego.

Źródła
  1. S. Jabłońska, S. Majewski, Toczeń rumieniowaty, [w:] S. Jabłońska, S. Majewski (red.), Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, s. 260–280.

  2. M. Skoczyńska, Skórne postacie tocznia rumieniowatego, „Kosmetologia Estetyczna” 2016, t. 5, nr 6, s. 637–640.

  3. A. Woźniacka i wsp., Skórna postać tocznia rumieniowatego. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, „Przegląd Dermatologiczny” 2018, nr 105, s. 244–263.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się

Najchętniej czytane

owsiki-u-doroslego-jakie-sa-objawy-jak-leczyc
Zdrowie
2 min.
Owsiki u dorosłego - jakie są objawy? Jak leczyć?
31.10.2021
zaburzenia-hormonalne-a-bole-glowy
Zdrowie
1 min.
Zaburzenia hormonalne a bóle głowy - jak przebiega migrena hormonalna
30.11.2021
domowe-sposoby-na-grzybice-paznokci-skory-jezyka
Zdrowie
2 min.
Domowe sposoby na grzybicę paznokci, skóry, języka
24.01.2022
jakie-sa-domowe-sposoby-na-owsiki
Zdrowie
1 min.
Jakie są domowe sposoby na owsiki?
31.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.