account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieUrazy 1 min.

Niegojąca się rana – co robić? Dlaczego rany nie chcą się goić?

Olga Dąbska15.02.2023Aktualizacja: 15.02.2023

Niegojąca się rana to istotny problem medyczny, nie zostały bowiem jak dotąd opracowane jednoznaczne schematy czy procedury, które można by uznać za „złoty standard” w postępowaniu. Ogólne zasady leczenia niegojącej się rany opierają się na: określeniu przyczyny i czynników ryzyka oraz ich likwidacji, prawidłowym i efektywnym oczyszczaniu, a także prawidłowym doborze opatrunku. Sprawdź, dlaczego proces gojenia się rany ulega zaburzeniu i jakie rodzaje opatrunków stosuje się w niegojących się ranach.


niegojaca-sie-rana-co-zrobic-jak-leczyc
unsplash.com

Polecane

zapalenie-sciegna-achillesa-leczenie-domowe
Fitness
1 min.
Jak wyleczyć w domu zapalenie ścięgna Achillesa?
19.05.2021
skrecenie-nadgarstka-jakie-sa-objawy-jak-leczyc
Zdrowie
2 min.
Skręcenie nadgarstka - jakie są objawy? Jak leczyć?
24.01.2022
zerwane-sciegno-objawy-rehabilitacja-i-leczenie
Zdrowie
1 min.
Zerwane ścięgno - objawy, rehabilitacja i leczenie
24.01.2022
bol-stawow-dloni-jakie-sa-przyczyny-jak-leczyc
Zdrowie
2 min.
Ból stawów dłoni - jakie są przyczyny? Jak leczyć?
24.01.2022
Spis treści
  1. Rosnący problem niegojących się ran
  2. Czynniki ryzyka rozwoju niegojących się ran
  3. Objawy towarzyszące niegojącej się ranie
  4. Co robić w przypadku niegojących się ran?

Rosnący problem niegojących się ran

Specjaliści podkreślają, że niegojące się rany to problem, którego częstość występowania wzrasta z wiekiem. Szacuje się, że w krajach rozwiniętych niegojące się rany występują u około 2% społeczeństwa, a blisko połowa spośród nich to owrzodzenia żylne. Ten rodzaj ran zaliczany jest do kategorii płytkich ran na skórze i stanowi powikłanie przewlekłej choroby żył kończyn dolnych. Wśród innych rodzajów trudno gojących się ran wymieniamy:

  • odleżyny – połowa przypadków ulega wygojeniu w ciągu 1 roku, odleżyny 4 stopnia goją się u około 1/5 chorych,

  • rany ostre – samouszkodzenia, niegojące się rany chirurgiczne, np. rana cięta, głęboka rana bez szycia, niegojące się rany pourazowe, np. rana szarpana, która powstaje poprzez zadziałanie zakrzywionego narzędzia,

  • owrzodzenia troficzne – żylne (zakrzepica, zapalenie naczyń, przewlekła niewydolność żylna), niedokrwienne (zwężenie/niedrożność naczyń), zespół stopy cukrzycowej,

  • owrzodzenia o innej etiologii – w chorobach autoimmunologicznych (np. w toczniu układowym, liszaju płaskim, twardzinie układowej), w nowotworze, chorobach metabolicznych, chorobach genetycznych (np. kolagenozach, zespole Wernera), odmrożeniu, ranie po oparzeniu.

Czynniki ryzyka rozwoju niegojących się ran

Do zaburzenia procesu gojenia się rany predysponować może szereg czynników. Wśród determinantów niegojącej się rany wymienia się przede wszystkim przyczyny:

  • kliniczne – wiek, otyłość, niedożywienie, odwodnienie, choroby układu krążenia i choroby naczyń, miażdżycę, cukrzycę, czynniki genetyczne, nikotynizm, nowotwory, niewydolność chłonną, leki ogólnoustrojowe, zespół metaboliczny, niedokrwienie kończyn, lokalne lub ogólnoustrojowe niedotlenienie, osłabienie układu odpornościowego,

  • niekliniczne – brak wiedzy chorego i rodziny,demencję, depresję, osłabienie mobilności, unieruchomienie, samotność, brak opieki, zmniejszoną zdolność do samoopieki, zaburzenia snu, sytuację ekonomiczną chorego, urazy, ucisk, siły tnące,

  • ze strony ochrony zdrowia – źle postawioną diagnozę, brak wiedzy personelu, braki sprzętowe, braki kadrowe.

Objawy towarzyszące niegojącej się ranie

Oznaki, które mogą wskazywać na niegojenie się rany, to przede wszystkim:

  • zaczerwienienie rany i jej okolic,

  • ocieplenie okolic rany, podwyższona temperatura ciała,

  • obrzęk w okolicy rany,

  • nasilony wysięk,

  • ból rany i jej okolic,

  • powiększenie się obszaru zranienia,

  • nieprzyjemny zapach rany,

  • pulsowanie, pieczenie w obrębie rany.

Co robić w przypadku niegojących się ran?

W przypadku pojawienia się zaburzeń w procesie gojenia rany pacjent powinien się zgłosić do lekarza. Ogólne zasady leczenia niegojącej się rany opierają się na:

  • określeniu rodzaju rany,

  • określeniu przyczyny i czynników ryzyka oraz ich likwidacji, 

  • prawidłowym i efektywnym oczyszczaniu, 

  • prawidłowym doborze i zmianie opatrunku.

Personel medyczny w leczeniu niegojących się ran bez względu na ich pochodzenie wykorzystuje: model wilgotnej terapii Wintera, cechy idealnego opatrunku według Turnera, system TIMERS/MOISTS.

Oczyszczanie ran należy prowadzić z wykorzystaniem 2–3 metod jednocześnie. Rekomendowane są metody zachowawcze lub metoda ostra, czyli oczyszczanie chirurgiczne. Oczyszczanie rany powinno odbywać się podczas każdej zmiany opatrunku. Zazwyczaj wystarczające jest działanie miejscowe, które polega na mechanicznym usunięciu powierzchownej martwicy. Do oczyszczania ran niezakażonych używa się płynów obojętnych, np. PWE, 0,9% NaCl(tzw. soli fizjologicznej), a ran z cechami infekcji oraz zakażonych i zagrożonych infekcją – antyseptyków, np. podchloryny.Stosowanie preparatów, takich jak woda utleniona, spirytus, jodyna, powoduje niszczenie powstającego na nowo naskórka i ziarniny. Dlatego powinno się od nich odchodzić na rzecz nowszych środków.

Opatrunek zastosowany na ranę zawsze musi być jałowy. Ich zmiana odbywa się z reguły co kilka dni. Rany niezakażone należy zaopatrywać opatrunkami bez substancji przeciwdrobnoustrojowych, które dobiera się zgodnie z przeznaczeniem. Przykładowe opatrunki stanowią:

  • opatrunki polimerowe – chłonące wysięk,

  • opatrunki enzymatyczne – na rany pokryte martwicą,

  • opatrunki oczyszczające – do usuwania biofilmu,

  • opatrunki hydrożelowe – na rany z małą ilością wysięku i suche, pokryte martwicą,

  • opatrunki hydrokoloidowe – w profilaktyce przeciwodleżynowej, do remodelingu,

  • opatrunki alginianowe – na rany bez cech gojenia, krwawiące. 

Rany z cechami infekcji, zakażone i zagrożone infekcją wymagają zastosowania opatrunku przeciwdrobnoustrojowego. Przykładowe opatrunki stanowią:

  • srebro metaliczne – na przetoki, rany z wysiękiem średnim do dużego, działają na poziomie wysięku,

  • srebro jonowe – na rany z wysiękiem średnim do dużego, do przewlekłych, ostrych, odleżyn, oparzeń (do II stopnia), ran objętych krytyczną kolonizacją bakteryjną, działają w strukturach opatrunku,

  • srebro nanokrystaliczne – na przetoki, kieszenie, na rany z wysiękiem średnim do dużego, działają w tkankach,

  • PVP-jod – na rany z wysiękiem średnim do dużego, działa na poziomie wysięku, nie wchłania się przez nieuszkodzoną skórę.

Dodatkowo w przypadku niegojących się ran należy zadbać o stan skóry otaczającej ranę. Trzeba zapobiegać niedożywieniu lub leczyć je, gdyż upośledza ono proces gojenia ran, łagodzić towarzyszące dolegliwości bólowe, edukować chorego i jego bliskich. Wspomagającą rolę w leczeniu niegojących się ran odgrywają metody fizjoterapeutyczne, do których należą zwłaszcza: światłoterapia w bliskiej podczerwieni i światłem spolaryzowanym, kompresjoterapia, rękaw ozonowy, larwoterapia, terapia podciśnieniowa, hirudoterapia (terapia z wykorzystaniem pijawek).

Źródła
  1. L. Atkin, Z. Bućko, E. Conde Montero i wsp., Implementing TIMERS: the race against hard-to-heal wounds, „J Wound Care” 2019, t. 28, suppl. 3, s. 1–49.
  2. J. Głowacz, K. Szwamel, Wiedza personelu pielęgniarskiego na temat ran przewlekłych i metod ich leczenia, „Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne” 2022, t. 16, nr 1, s. 31–40.
  3. M. Kucharzewski, E. Szkiler, G. Krasowski i wsp., Algorytmy i wytyczne postępowania terapeutycznego w ranach trudno gojących się, „Forum Leczenia Ran” 2020, t. 1, nr 3, s. 95–116.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
jak-zatamowac-krew-z-nosa-pierwsza-pomoc
Zdrowie
2 min.
Jak zatamować krwawienie z nosa? Postępowanie krok po kroku
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.