Darmowe e-booki o zdrowiu od Welbi
  • Poradniki
  • Plany żywieniowe (diety)
  • Kompendia wiedzy
Sprawdź za darmo

Zaloguj się

Umów teleporadę
ZdrowieUrazy 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Jakie są rodzaje ran i sposoby na ich opatrywanie?

Agata Oleszkiewicz

lek. Agnieszka Żędzian

28.02.2023

Aktualizacja: 28.02.2023

Uszkodzenie skóry może nastąpić w wyniku działania bodźców mechanicznych, termicznych i chemicznych. W zależności od przyczyny i rozległości wyróżnia się kilka rodzajów ran. Dowiedz się, jakie są rany i ich rodzaje oraz jak je opatrywać.


rodzaje-ran-charakterystyka-i-opatrywanie
pixabay.com

Polecane

zerwane-wiezadlo-objawy-i-leczenie
Zdrowie
1 min.
Zerwane więzadła w kolanie – najczęstsze objawy, sposoby leczenia, rehabilitacja
03.06.2022
bol-szyi-z-lewej-lub-prawej-strony-z-przodu-po-spaniu
Zdrowie
2 min.
Ból szyi - z lewej lub prawej strony, z przodu, po spaniu
24.01.2022
wstrzas-mozgu-jakie-sa-objawy-pierwsza-pomoc
Zdrowie
1 min.
Wstrząs mózgu - jakie są objawy? Pierwsza pomoc
31.10.2021
szyja-smartfonowa-czym-jest-polecane-cwiczenia
Zdrowie
1 min.
Szyja smartfonowa - czym jest? Polecane ćwiczenia
24.01.2022
Spis treści
  1. Rodzaje ran i ich charakterystyka
  2. Rodzaje ran przewlekłych
  3. Rodzaje ran ze względu na głębokość
  4. Jakie są rodzaje ran ze względu na ryzyko zakażenia?
  5. Opatrywanie ran

Rodzaje ran i ich charakterystyka

Rana oznacza przerwanie anatomicznej ciągłości skóry z towarzyszącą temu obecnością uszkodzonych lub zmienionych chorobowo tkanek. Ze względu na różnorodne czynniki (np. mechanizm powstawania) rany dzieli się na wynikające z działania bodźców mechanicznych oraz termicznych, chemicznych i radiacji jonizującej, które wywołują oparzenia różnego stopnia wskutek działania wysokich lub niskich temperatur oraz środków chemicznych i promieniowania. 

Te pierwsze obejmują m.in. rany pourazowe takie jak:

  • rana szarpana – powstaje w wyniku uszkodzenia skóry tępym narzędziem o zakrzywionych krawędziach, które godzi pod skosem bądź stycznie do powierzchni ciała, jak hak, bosak, gwoździe, piła tarczowa. Charakteryzuje się nieregularnymi i podwiniętymi brzegami, obfitymi krwotokami oraz strzępami oderwanych tkanek wewnątrz. Stwarza wysokie ryzyko wdania się zakażenia i powstania powikłań ze względu na jej bezpośredni kontakt z zabrudzeniami takimi jak smary, błoto, rdza;

  • rana kłuta – wywołana w efekcie działania w głąb ostro zakończonego narzędzia, np. noża, pręta, gwoździa. Wyróżnia ją nieduży otwór wchodzący do ciała o wąskim kanale, ale sięgający głęboko w tkanki wewnętrzne. W zależności od głębokości działania rana kłuta może mieć też otwór wychodzący. Ten rodzaj rany stwarza duże ryzyko krwotoków wewnętrznych, gdyż usuwanie ciała obcego rozszczelnia uszkodzone naczynia krwionośne. Bywa szczególnie niebezpiecznym urazem w okolicach klatki piersiowej i brzucha;

  • rana postrzałowa – w wyniku oddziaływania pocisku dochodzi nie tylko do przerwania ciągłości skóry, ale też uszkodzeń morfologicznych innych obszarów ciała znajdujących się w kanale rany;

  • rana cięta – wywołana działaniem ostrego narzędzia tnącego (jak nóż czy brzytwa). Najczęściej przebiega prosto i nie sięga głęboko. Jej brzegi są równe i gładkie. Ten rodzaj ran powstaje także podczas kontrolowanych i planowanych zabiegów chirurgicznych;

  • otarcia – polegają na uszkodzeniu naskórka i powierzchownych warstw skóry właściwej wskutek działania przedmiotu o szorstkiej powierzchni. Są mało krwawiące, ale zwykle bolesne ze względu na uszkodzenia zakończeń nerwowych znajdujących się w skórze.

Rodzaje ran przewlekłych

Rodzaje powstałych uszkodzeń mogą mieć charakter ostry bądź przewlekły. Ostre rany powstają wskutek działania sił i czynników zewnętrznych, z kolei rany przewlekłe stanowią efekt choroby współistniejącej lub wystąpienia miejscowych procesów patologicznych wpływających na tempo i postęp gojenia. Najczęściej regenerująca się powoli lub niegojąca się rana wynika z zaburzeń funkcjonowania układu immunologicznego czy krążenia. 

Rodzaje ran ze względu na głębokość

Ze względu na głębokość wyróżnia się uszkodzenia:

  • powierzchowne, czyli nieprzekraczające warstwy podskórnej tkanki podskórnej;

  • głębokie, które sięgają poza tkankę podskórną;

  • drążące – przenikające do głęboko położonych narządów i jam ciała.

Jakie są rodzaje ran ze względu na ryzyko zakażenia?

Ze względu na poziom czystości wyróżnia się rany:

  • czyste i bez zapalenia – stanowią one grupę ran, w których nie doszło do kontaktu z zanieczyszczeniami pochodzenia fizjologicznego lub zewnętrznego. Utrzymują aseptykę i o ile zachodzi potrzeba szycia lub drenażu, wykonuje się je w układzie zamkniętym;

  • czyste-skażone – rany tego typu są zanieczyszczone przez elementy z dróg oddechowych, moczowych czy pokarmowych, ale w sposób kontrolowany bez skażenia pola operacyjnego, nie większego niż 5-15%;

  • skażone – najczęściej powstają w stanach pourazowych oraz w sytuacji naruszenia zasad sterylności podczas operacji, ponieważ wynikają z kontaktu rany z treścią przewodu pokarmowego czy drogami żółciowymi. Te rodzaje ran wymagają odroczenia w ich zamknięciu;

  • brudne – najczęściej występują w stanach pourazowych. Zawierają tkanki martwicze, ciała obce, treści fizjologiczne.

Opatrywanie ran

Bez względu na rodzaj rany rolą opatrunku jest ochrona przed zakażeniem, zabezpieczenie przed postępem uszkodzeń oraz stworzenie optymalnych warunków do rozpoczęcia prawidłowej regeneracji. Sposób założenia opatrunku uwarunkowany jest wieloma czynnikami, m.in. rozległością i okolicą powstania uszkodzeń. Nieduże, powierzchowne skaleczenia najlepiej opatrzyć plastrem z opatrunkiem lub niedużą gazą. Głębokie i krwawiące natomiast mogą wymagać zastosowania kilku warstw gazy oraz dodatkowego ich dociśnięcia do rany poprzez bandażowanie. Jeśli dostrzeżesz wewnątrz rany jakieś zabrudzenia czy ciała obce, wzbraniaj się przed ich usuwaniem. Pełnią one funkcję tamponu zapobiegającego postępowi krwotoku. Zabezpiecz je, zakładając opatrunek! Sącząca się, ropiejąca rana o charakterze przewlekłym może wymagać z kolei zastosowania specjalistycznych opatrunków zawierających polimery czy inne absorbenty o wysokich zdolnościach pochłaniających. Rynek oferuje także różnorodne opatrunki przyspieszające gojenie, utrzymujące wilgotne środowisko czy działające antybakteryjnie.

Źródła
  1. J. Fibak, Chirurgia, PZWL, Warszawa 2010.
  2. W. Noszczyk, Chirurgia, PZWL, Warszawa 2007.
  3. G. Ziółkowski i in., Pielęgnacja skóry i rany, Polskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Epidemiologicznych, Katowice 2011.
Author Agata Oleszkiewicz picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

skurcz-w-stopie-jak-sie-go-pozbyc-co-robic
Zdrowie
1 min.
Skurcz w stopie - jak się go pozbyć? Co robić?
29.10.2021
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
gleboka-rana-bez-szycia-co-robic-jak-leczyc
Zdrowie
1 min.
Głęboka rana bez szycia – jak opatrzyć uszkodzenia i pomóc poszkodowanemu
15.02.2023
  • Kontakt
  • Regulamin serwisu
  • Polityka prywatności

© 2023 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.