account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneZaburzenia psychiczne 1 min.

Osobowość depresyjna – czym jest i jak ją rozpoznać?

Alicja Skibińska04.01.2024Aktualizacja: 04.01.2024

Czy depresja jest związana z określonymi cechami osobowości? A może to, jacy jesteśmy, wynika m.in. z doświadczanych trudności i zaburzeń, z którymi się zmagamy?


osobowosc-depresyjna-charakterystyka-diagnoza.jpg
Pixabay

Polecane

talassofobia-co-to-jest-jak-ja-skutecznie-leczyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Co to jest talassofobia? Jak rozpoznać jej główne objawy?
30.05.2022
autyzm-u-doroslych-objawy-diagnoza-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm u dorosłych – jak się objawia i jak można sobie z nim radzić?
28.07.2022
gynofobia-lek-przed-kobietami-przyczyny-leczenie
Zdrowie psychiczne
2 min.
Gynofobia (lęk przed kobietami) - przyczyny, leczenie
04.11.2021
melisa-na-sen-czy-pomaga-na-bezsennosc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Melisa na bezsenność i inne dolegliwości
17.09.2021
Spis treści
  1. Co to są zaburzenia osobowości?
  2. Skłonność do depresji – jak ją rozpoznać?
  3. Czy istnieje coś takiego jak depresyjne zaburzenie osobowości?
  4. Depresja a cechy osobowości

Co to są zaburzenia osobowości?

Skąd wiesz, kim jesteś i jakie są twoje charakterystyczne cechy? Co w twoim zachowaniu wynika z niezmiennych wzorców reagowania, a co może być różne w zależności od sytuacji?

Człowiek zmienia się przez całe życie, a jego zachowanie zależy od wielu czynników – m.in. od zewnętrznych okoliczności, aktualnego samopoczucia czy obowiązujących norm społecznych. Istnieje jednak zbiór cech, które w mniejszym lub większym stopniu pozostają niezmienne i spójne, określając to, jaka jest dana osoba i czym różni się od innych. To właśnie ta kombinacja charakterystyk stanowi jej indywidualną osobowość.

Na przestrzeni lat badacze zmieniali zdanie co do tego, co należy zaliczyć do cech osobowości. Obecnie najczęściej wykorzystywany jest pięcioczynnikowy model autorstwa Paula Costy i Roberta McCrae’a, obejmujący neurotyczność (znajdującą się na przeciwnym krańcu spektrum do stałości emocjonalnej), ekstrawersję (i introwersję), otwartość na doświadczenie, ugodowość (i antagonizm) oraz sumienność (i nieukierunkowanie).

O zaburzeniach osobowości mówi się natomiast, kiedy dana osoba odznacza się trwałymi, nieprawidłowymi wzorcami osobowości, które prowadzą do cierpienia i utrudniają funkcjonowanie w społeczeństwie. Do dziś nie do końca wiadomo, jakie są ich przyczyny. Najprawdopodobniej ich występowanie wynika z interakcji biologicznych, genetycznych oraz psychospołecznych czynników ryzyka.

Skłonność do depresji – jak ją rozpoznać?

Depresja to zaburzenie psychiczne, które może dotknąć właściwie każdego. Nie istnieje żaden pewny sposób na jej przewidzenie lub zapobiegnięcie wystąpienia. Istnieje jednak kilka predyspozycji i okoliczności, które zwiększają ryzyko zaburzeń nastroju (takich jak „klasyczna depresja”, ale także depresja lękowa, psychotyczna czy choroba afektywna dwubiegunowa). Należą do nich m.in. trudne wydarzenia życiowe, np. śmierć bliskiej osoby, problemy zawodowe czy kryzys w związku partnerskim. Oprócz tego wśród czynników zwiększających prawdopodobieństwo tego typu problemów psychicznych można wymienić m.in. doświadczenie przemocy fizycznej lub seksualnej w dzieciństwie, duże, życiowe zmiany (takie jak zmiana pracy lub miejsca zamieszkania), nadużywanie substancji psychoaktywnych, występowanie zaburzeń psychicznych w bliskiej rodzinie, ciążę, poród i okres okołoporodowy, przewlekły ból lub choroby somatyczne, niskie poczucie własnej wartości oraz silne kompleksy związane z wyglądem zewnętrznym. W powstawaniu depresji biorą udział również kwestie bezpośrednio związane z funkcjonowaniem psychicznym, takie jak strategie radzenia sobie ze stresem, odczuwane emocje, wsparcie społeczne, a także cechy osobowości. Ale czy można powiedzieć, że istnieje jeden wzorzec osobowościowy, który pozwala przewidzieć depresję?

Czy istnieje coś takiego jak depresyjne zaburzenie osobowości?

Wielu badaczy podkreśla, iż mówienie o „osobowości depresyjnej” jest błędem, gdyż zaburzenie to może dotknąć każdego, niezależnie od jego cech charakterologicznych. W rzeczywistości jednak istnieje kilka cech i zachowań, które mają udowodniony wpływ na funkcjonowanie emocjonalne i zapadanie na zaburzenia nastroju.

Depresja częściej dotyka osoby, które mają takie cechy jak:

  • perfekcjonizm,

  • skłonność do pesymizmu,

  • problemy z odprężeniem się,

  • wysoka potrzeba osiągnięć,

  • samokrytycyzm,

  • poczucie braku wpływu na własne życie (choć zdarza się też, że silne poczucie odpowiedzialności zwiększa napięcie emocjonalne),

  • nadmierna zależność interpersonalna,

  • lęk przed zmianami,

  • uległość i brak asertywności,

  • problem z wyrażaniem trudnych emocji,

  • wysoka wrażliwość na bodźce.

Żadna z obowiązujących, oficjalnie przyjętych klasyfikacji zaburzeń psychicznych nie uwzględnia takiej jednostki chorobowej jak „depresyjne zaburzenie osobowości” czy „osobowość depresyjna” (albo proponowana przez niektórych „osobowość maniakalno-depresyjna”). DSM-IV-TR (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) zawiera jednak tego typu propozycję (obok osobowości bierno-agresywnej) w dodatku zbierającym kategorie przeznaczone do dalszych badań. Oznacza to, iż naukowcy dopiero sprawdzają, czy rzeczywiście istnieje konkretny wzorzec osobowości ściśle powiązanym z depresją. Na razie możemy mówić jedynie o cechach, które w pewien sposób korelują z takimi problemami, jednak nie przesądzają o ich wystąpieniu.

Dość dobrze zbadany jest natomiast związek depresji z innymi zaburzeniami osobowości, które zostały opisane w oficjalnych klasyfikacjach zaburzeń. Ryzyko choroby afektywnej wzrasta m.in. przy osobowości chwiejnej emocjonalnie, osobowości borderline, unikającej, zależnej, histrionicznej czy obsesyjno-kompulsyjnej.

Depresja a cechy osobowości

Warto pamiętać, iż korelacja może wskazywać na związek przyczynowo-skutkowy, jednak nie zawsze wiadomo, jaki jest kierunek tej zależności. Zarówno cechy osobowości, jak i niektóre zaburzenia współwystępujące mogą być więc nie tylko przyczyną, ale również skutkiem depresji. Proponowany przez niektórych naukowców model „blizny” opisuje nieprawidłowe cechy oraz strategie działania nabyte w wyniku cierpienia będącego nieodłącznym elementem problemów emocjonalnych. Może się również zdarzyć, iż objawy innych zaburzeń są jedynie efektem depresyjnego nastroju i znikają wraz z ustąpieniem epizodu depresyjnego. Np. silne, emocjonalne reagowanie na pozornie błahe problemy, brak pewności siebie czy wysoka wrażliwość mogą wynikać z pogorszonego samopoczucia i już doświadczanych trudności. Jeszcze inne cechy i zaburzenia mogą mieć wspólne przyczyny z depresją, w związku z czym często występują jednocześnie, nie pozwalając na określenie, który problem był pierwszy.

Źródła
  1. B. Grabski, Depresyjne zaburzenia osobowości, „Psychiatria po Dyplomie” 2011, t. 8, nr 2, s. 58–61.
  2. W. Łukaszewski, Osobowość: struktura i funkcje regulacyjne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.
  3. M. Michalska-Leśniewicz, W. Gruszczyński, Czynniki psychologiczne w depresji, „Psychiatria” 2010, t. 7, nr 3, s. 95–103.
  4. K. Poniatowska-Leszczyńska, K. Małyszczak, Depresja a patologia osobowości w ujęciu psychodynamicznym, „Postępy Psychiatrii i Neurologii” 2013, nr 22 (3), s. 201–209.
  5. P. Żuchowicz i in., Zaburzenia osobowości w depresji, „Neuropsychiatria i Neuropsychologia” 2018, t. 13, nr 1, s. 25–30.
Author Alicja Skibińska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

sangwinik-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-cechy-osobowosci
Zdrowie psychiczne
2 min.
Sangwinik - kto to jest? Jak go rozpoznać? Cechy osobowości
28.10.2021
czlowiek-empatyczny-co-to-znaczy-czym-sie-cechuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Kim jest człowiek empatyczny? Czemu służy empatia i czy można jej się nauczyć?
03.06.2022
lek-przed-ptakami-awizofobia-jakie-sa-przyczyny-i-objawy
Zdrowie psychiczne
2 min.
Lęk przed ptakami (awizofobia) - jakie są przyczyny i objawy?
30.07.2021
zawisc-co-to-jest-jak-sobie-z-nia-poradzic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Co to jest zawiść? Poznaj metody radzenia sobie z zawiścią ludzką
19.05.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.