account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Układ przywspółczulny – za jakie zadania odpowiada i jak jest zbudowany?

Olga Dąbskalek. Agnieszka Żędzian30.04.2024Aktualizacja: 30.04.2024

Układ przywspółczulny stanowi część układu nerwowego. Działa w opozycji do układu współczulnego, odpowiadając w organizmie za liczne funkcje. Dowiedz się, jakie zadania pełni układ przywspółczulny i jakie objawy mogą wskazywać na jego choroby.


uklad-przywspolczulny-funkcje-znaczenie
Unsplash.com

Polecane

toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
Spis treści
  1. Czym jest układ przywspółczulny?
  2. Jak zbudowany jest układ przywspółczulny?
  3. Za jakie funkcje odpowiada układ przywspółczulny?
  4. Układ współczulny i przywspółczulny porównanie
  5. Choroby układu przywspółczulnego
  6. Objawy chorób układu przywspółczulnego
  7. Leczenie chorób układu przywspółczulnego 

Czym jest układ przywspółczulny?

Układ przywspółczulny, znany również jako układ parasympatyczny, stanowi integralną część autonomicznego układu nerwowego człowieka, odpowiadając za regulację nieświadomych funkcji organizmu, takich jak trawienie, oddychanie, bicie serca czy metabolizm. Jego działanie jest zazwyczaj przeciwstawne do układu współczulnego, razem tworząc system, który pozwala na dynamiczną równowagę wewnętrzną organizmu, znaną jako homeostaza.

Jak zbudowany jest układ przywspółczulny?

Układ przywspółczulny składa się z komórek nerwowych, które dzielą się na dwa główne rodzaje: preganglionowe i postganglionowe. Nerwy preganglionowe mają swoje ciała komórkowe zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) – dokładniej w rdzeniu kręgowym oraz w niektórych częściach mózgu. Od nich wychodzą włókna nerwowe, które łączą się z komórkami postganglionowymi w zwojach przywspółczulnych, znajdujących się blisko narządów docelowych.

Włókna przywspółczulne unerwiają wiele narządów wewnętrznych, w tym serce, płuca, żołądek, jelita, wątrobę, trzustkę, nerki i pęcherz moczowy. Ich działanie jest głównie anaboliczne, czyli budujące – promują stan odpoczynku i regeneracji, zmniejszając tętno, obniżając ciśnienie krwi, stymulując trawienie oraz aktywując metabolizm.

Za jakie funkcje odpowiada układ przywspółczulny?

Układ przywspółczulny pełni kluczową rolę w przywracaniu i utrzymaniu stanu spoczynku oraz regeneracji organizmu. Jego działanie obejmuje:

  • zwolnienie tętna i obniżenie ciśnienia krwi,

  • stymulację procesów trawiennych poprzez zwiększenie wydzielania soków trawiennych,

  • zwiększenie aktywności perystaltyki jelit, co ułatwia trawienie,

  • metabolizm energetyczny, promując gromadzenie energii,

  • zmniejszenie przepływu krwi do mięśni szkieletowych,

  • aktywację procesów regeneracyjnych w organizmie.

  • Dowiedz się, jakie mogą być przyczyny tików nerwowych.

Układ współczulny i przywspółczulny porównanie

Układ współczulny i przywspółczulny stanowią dwie przeciwstawne, ale uzupełniające się części autonomicznego układu nerwowego, regulujące nieświadome funkcje organizmu. Główne różnice między nimi to:

  1. Reakcje na stres – układ współczulny przygotowuje organizm do działania w sytuacjach stresowych („walcz albo uciekaj”), zwiększając tętno, ciśnienie krwi, przepływ krwi do mięśni oraz uwalniając glukozę z wątroby dla dodatkowej energii. Układ przywspółczulny działa odwrotnie, uspokajając organizm po stresie i przywracając stan spoczynku.

  2. Rozmieszczenie zwojów nerwowych – w układzie współczulnym zwoje znajdują się blisko rdzenia kręgowego, podczas gdy w układzie przywspółczulnym zwoje umieszczone są bliżej lub w ścianach narządów docelowych.

  3. Neuroprzekaźniki – oba układy używają acetylocholiny, ale w różnych miejscach. W układzie przywspółczulnym acetylocholina jest neuroprzekaźnikiem zarówno w synapsach preganglionowych, jak i postganglionowych. Układ współczulny używa acetylocholiny na poziomie synaps preganglionowych, ale głównie noradrenaliny w synapsach postganglionowych.

Układ przywspółczulny odgrywa zasadniczą rolę w zachowaniu homeostazy organizmu przez promowanie procesów regeneracyjnych i zachowawczych. Rozumienie jego funkcji i różnic względem układu współczulnego jest kluczowe dla zrozumienia, jak nasze ciała radzą sobie ze stresem, odpoczynkiem i regeneracją.

Choroby układu przywspółczulnego

Choroby układu przywspółczulnego, choć rzadsze niż zaburzenia układu współczulnego, mogą znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych nimi. Zaburzenia te mogą być pierwotne, wynikające bezpośrednio z dysfunkcji układu przywspółczulnego, lub wtórne, będące konsekwencją innych stanów chorobowych.

  • Zespół Hornera – zespół objawów wynikający z uszkodzenia ścieżek nerwowych układu przywspółczulnego, które prowadzą do oka. Przyczyny mogą być różnorodne, w tym guzy, urazy, czy choroby naczyń.

  • Neuropatia autonomiczna – stan, w którym dochodzi do uszkodzenia nerwów autonomicznych, w tym przywspółczulnych. Często towarzyszy innym chorobom, takim jak cukrzyca, i może wpływać na różne funkcje organizmu, w tym ciśnienie krwi, trawienie, i funkcje pęcherza.

  • Zespół suchego oka (keratoconjunctivitis sicca) – choć może mieć wiele przyczyn, jedną z nich jest niedostateczna regulacja łzawienia przez układ przywspółczulny.

  • Atrofia wieloukładowa (MSA, Multiple System Atrophy) – rzadka choroba neurodegeneracyjna, która obejmuje uszkodzenie autonomicznego układu nerwowego, w tym układu przywspółczulnego.

Przeczytaj też, czym jest choroba Alzheimera i choroba Parkinsona – dwie dość powszechne choroby neurodegeneracyjne.

Objawy chorób układu przywspółczulnego

Objawy związane z dysfunkcją układu przywspółczulnego mogą być różnorodne i zależą od specyfiki oraz stopnia zaawansowania choroby. Do najczęstszych objawów należą:

  • Zaburzenia trawienia, takie jak nudności, wymioty, zaparcia, lub biegunki, wynikające z nieprawidłowej regulacji perystaltyki jelit.

  • Zaburzenia pracy serca, w tym niewłaściwa reakcja tętna na zmiany pozycji ciała, co może prowadzić do omdleń lub uczucia zmęczenia.

  • Zaburzenia regulacji ciśnienia krwi, w tym ortostatyczna hipotensja, czyli spadek ciśnienia krwi po zmianie pozycji ciała.

  • Zaburzenia termoregulacji, w tym nadmierne pocenie się lub brak zdolności do pocenia się, co wpływa na zdolność organizmu do regulacji temperatury.

  • Problemy z oddawaniem moczu, takie jak zatrzymanie moczu lub nietrzymanie moczu, wynikające z dysfunkcji pęcherza.

  • Suche oczy i suche usta z powodu zmniejszonego wydzielania łez i śliny.

  • Zmęczenie i osłabienie, często wynikające z ogólnego wpływu dysfunkcji autonomicznej na organizm.

  • Przeczytaj, jakie są objawy demencji starczej.

Leczenie chorób układu przywspółczulnego 

Diagnoza i leczenie zaburzeń układu przywspółczulnego wymagają kompleksowej oceny medycznej, która może obejmować badania fizykalne, testy laboratoryjne, badania obrazowe, oraz testy funkcji autonomicznych. Leczenie jest zazwyczaj ukierunkowane na łagodzenie objawów i może obejmować farmakoterapię, zmiany w stylu życia, oraz wsparcie terapeutyczne w zależności od podstawowej przyczyny i specyfiki objawów.

Jeśli chcesz mieć dostęp do lekarzy rozmaitych specjalizacji bez konieczności czekania w długich kolejkach, zamów na Welbi ofertę Polisy Zdrowie Welbi – prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Po opłaceniu pierwszej składki będziesz mieć możliwość uzyskania porady, omówienia wyników badań, a także otrzymania recepty i skierowania na badania, jeśli lekarz uzna, że to niezbędne. Diagnoza i leczenie chorób układu przywspółczulnego wiąże się z koniecznością wykonania rozmaitych badań i częstych konsultacji. Zapewnij sobie wsparcie. Prywatna opieka medyczna, której ofertę zamówisz na Welbi, to m.in.:

  • konsultacje u lekarzy specjalistów bez skierowania (nawet 39 specjalistów w pakiecie OCHRONA GOLD, w tym neurolog),

  • dostęp do minimum 190 badań diagnostycznych, w tym do diagnostyki obrazowej, np. RTG,

  • wizyty u lekarzy bez kolejek – ze specjalistą skonsultujesz się z reguły w ciągu 3 dni roboczych, a z lekarzem POZ w ciągu 1 dnia,

  • opiekę w placówkach na terenie całego kraju – prawie 3500 placówek współpracujących z ubezpieczycielem w 650 miastach Polski,

  • inne korzyści w zależności od pakietu.

Wypełnij formularz i zamów ofertę. Sprawdź, co możesz zyskać, wybierając pakiet Polisy Zdrowie Welbi. Ochrona ubezpieczeniowa działa niemal od razu po opłaceniu pierwszej składki.

Źródła
  1. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczekilka, Medycyna Praktyczna, Kraków 2022.
  2. U. Eder, F. J. Sperlich,  Stymuluj swój układ przywspółczulny, Vital, Białystok 2021.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
oklady-z-octu-na-opuchlizne-stluczenia-jak-zrobic
Zdrowie
1 min.
Okłady z octu - na opuchliznę, stłuczenia. Jak zrobić?
24.01.2022
polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.