account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Jak się rozpoznaje i leczy hiperstymulację jajników?

Magdalena Drąg09.11.2023Aktualizacja: 13.02.2024

Podczas leczenia niepłodności może dojść do ujawnienia się skutków ubocznych leków. Jednym z powikłań jest hiperstymulacja jajników, która charakteryzuje się powiększeniem jajników przez dojrzewanie wielu komórek jajowych i zwiększeniem przepuszczalności naczyń.


czym-jest-hiperstymulacja-jajnikow-jak-sie-objawia
Pixabay.com

Polecane

skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
ugryzienie-baka-jak-wyglada-co-zrobic
Zdrowie
2 min.
Ugryzienie bąka - jak wygląda? Co zrobić?
24.01.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
Spis treści
  1. Po co się stymuluje jajniki?
  2. Definicja hiperstymulacji jajników
  3. Objawy hiperstymulacji jajników
  4. Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników?
  5. Profilaktyka OHSS

Po co się stymuluje jajniki?

Proces stymulacji jajeczkowania wykorzystuje się w leczeniu niepłodności, by uzyskać większą ilość komórek jajowych o odpowiednim stopniu dojrzałości. Celem stymulacji jest kontrolowana hiperstymulacja jajników (ang. controlled ovarian hyperstymulation, COH), która pozwala na produkcję wielu oocytów w jednym cyklu. Dojrzałe komórki jajowe pobiera się i przeprowadza dalsze etapy technik wspomaganego rozrodu (ang. assisted reproductive technology, ART), na przykład procedury in vitro (ang. in vitro fertilization, IVF). Podczas IVF pobrane oocyty są zapładniane w warunkach laboratoryjnych, a następnie podawane do macicy pacjentki, gdzie będzie rozwijał się zarodek. Zbyt mała liczba oocytów zmniejsza szansę na sukces IVF, dlatego większość pacjentek jest poddawana stymulacji jajeczkowania, co niestety niesie za sobą ryzyko pojawienia się działań niepożądanych stosowanych leków.

Definicja hiperstymulacji jajników

Zespół hiperstymulacji jajników (ang. ovarian hyperstimulation syndrome, OHSS) jest zjawiskiem jatrogennym (wynikiem procedur medycznych). OHSS jako powikłanie leczenia niepłodności z wykorzystaniem kontrolowanej hiperstymulacji jajników jest zwykle spowodowane przez skutki uboczne stosowania gonadotropin przysadkowych, których podawanie jest niezbędnym etapem w zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu. Ten zespół chorobowy może być spowodowany nie tylko nadmiarem gonadotropin, czyli przestymulowaniem jajników, ale też nadmierną odpowiedzią jajników na nawet niewielkie ilości podawanych gonadotropin.

W Polsce co roku kilkadziesiąt kobiet starających się o dziecko zapada na ciężką postać OHSS. Większość przypadków zespołu hiperstymulacji jajników manifestuje się łagodnie i nie wymaga hospitalizacji. Ta choroba może mieć postać od łagodnej po krytyczną. Pierwsze objawy OHSS pojawiają się w drugiej fazie cyklu lub we wczesnej ciąży.

Co ciekawe, objawy zespołu mogą ujawnić się w ciąży fizjologicznej, po „normalnym” poczęciu, co jest zjawiskiem wyjątkowo rzadkim. Dzieje się tak, gdy ciężarna ma zmutowany gen kodujący receptor hormonu folikulotropowego (FSH), który zwiększa wrażliwość na gonadotropiny, a w ciąży we krwi pacjentki jest wysokie stężenie gonadotropiny kosmówkowej (beta-hCG).

Objawy hiperstymulacji jajników

Wyróżniamy cztery postaci OHSS – łagodną, umiarkowaną, ciężką i krytyczną. Lżejsze typy OHSS mogą być leczone ambulatoryjnie, postaci ciężka i krytyczna wymagają hospitalizacji i wdrożenia odpowiednich procedur, takich jak: nawadnianie, prowadzenie bilansu płynów czy odbarczenia wodobrzusza.

  • Postać łagodna objawia się: dyspepsją (niestrawnością), zgagą, nudnościami, wzdęciami i wrażeniem obrzmienia brzucha. Te objawy zwykle same ustępują w ciągu kilku dni, zwykle od 7 do 9 dni po podaniu gonadotropiny. 

  • Umiarkowany zespół hiperstymulacji jajników charakteryzuje się bólem brzucha, występowaniem biegunki, wymiotów i powiększeniem obwodu brzucha.

  • W ciężkiej i krytycznej postaci OHSS powstaje dużo płynu przesiękowego, bogatego w białko, który gromadzi się w jamach ciała, w jamie opłucnowej, otrzewnowej czy nawet w osierdziu. Objawia się to: uczuciem duszności, zaburzeniami oddychania, masywnym wodobrzuszem, którym towarzyszy bardzo duże powiększenie jajników w obrazie ultrasonograficznym. Jeżeli w odpowiednim momencie nie wprowadzi się dobrze dobranego leczenia, mogą pojawić się: niewydolność oddychania, niewydolność krążenia, zaburzenia krzepnięcia w postaci żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zatorowości płucnej. Rokowanie jest poważne, postać krytyczna zespołu hiperstymulacji jajników może być przyczyną śmierci.

Jeśli obawiasz się, że OHSS może wystąpić u Ciebie, to pamiętaj, że zespół hiperstymulacji jajników to choroba, która powinna zostać zdiagnozowana przez każdego ginekologa-położnika po dokładnym zebraniu wywiadu lekarskiego.

Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników?

Na wystąpienie ciężkiego OHSS najbardziej narażone są pacjentki szczupłe, młode, z większą rezerwą jajnikową. Pacjentki chorujące na zespół policystycznych jajników oraz z historią zaburzeń krzepnięcia (chorujące na zespół antyfosfolipidowy lub z zakrzepicą w wywiadzie) również są w grupie większego ryzyka wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników. Przed wdrożeniem protokołu stymulacji jajników bada się stężenie hormonu antymullerowskiego (AMH), co pozwala określić ryzyko wystąpienia OHSS.

Profilaktyka OHSS

Celem współczesnych metod leczenia niepłodności jest nie tylko większa skuteczność, ale i to, żeby było ono jak najmniej uciążliwe i jak najbardziej bezpieczne dla pacjentek. Dlatego w myśl zasady „Lepiej zapobiegać, niż leczyć” w protokołach stymulacji jajeczkowania widnieją zasady zmniejszające ryzyko OHSS. Jedną z nich jest stosowanie jak najmniejszych ilości gonadotropin przysadkowych w przebiegu stymulacji jajników do produkcji oocytów. Monitoruje się stężenie hormonów płciowych celem szybkiego wychwycenia pierwszych objawów OHSS. Przed kwalifikacją do podawania gonadotropin przeprowadza się dokładny wywiad i szereg badań, które pomagają określić ryzyko wystąpienia hiperstymulacji jajników. Jeśli ryzyko jest znaczne, przeprowadza się stymulację bez użycia gonadotropin. 

Jeżeli podejrzewasz u siebie zespół hiperstymulacji jajników, skonsultuj się z ginekologiem.

Źródła
  1. G.H. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
  2. R. Dębski, Endokrynologia ginekologiczna – w gabinecie lekarza specjalisty. Ginekologia i położnictwo, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2018.
  3. D. Shmorgun, The diagnosis and management of ovarian hyperstimulation syndrome, „Joint Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada – Canadian Fertility and Andrology Society Clinical Practice Guideline”, 2011.
  4. D. Trojnarska, R. Jach, Postępowanie z zespołem hiperstymulacji jajników u chorych wymagających leczenia szpitalnego, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2022.
Author Magdalena Drąg picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
bol-plecow-przed-okresem-krzyza-kregoslupa
Seks
1 min.
Jak złagodzić ból pleców przed okresem?
03.06.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.