account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Konflikt serologiczny – co to jest? Konsekwencje dla dziecka i sposoby profilaktyki

Olga Dąbska25.02.2023Aktualizacja: 28.02.2024

Konflikt serologiczny to stan, w którym organizm matki z grupą krwi Rh- wytwarza przeciwciała skierowane wobec krwi dziecka Rh+. Jeśli kobieta nie zostanie poddana odpowiedniemu leczeniu, które polega na podaniu immunoglobuliny anty-D, przeciwciała te dostaną się do organizmu płodu i będą niszczyć jego krwinki czerwone. Sprawdź, czym grozi konflikt serologiczny.


konflikt-serologiczny-co-objawy-skutki-dla-dziecka
pixabay.com

Polecane

toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Konflikt serologiczny – co to jest?
  2. Kiedy występuje konflikt serologiczny?
  3. Objawy konfliktu serologicznego u dziecka
  4. Konflikt serologiczny – jak sprawdzić?
  5. Konflikt serologiczny w pierwszej ciąży i kolejnych ciążach
  6. Immunoglobulina – profilaktyka konfliktu serologicznego

Konflikt serologiczny – co to jest?

Na wstępie odpowiedzmy na pytanie, co to jest konflikt serologiczny. Określa się w ten sposóbpatologię położniczą, która charakteryzuje się występowaniem w krwiobiegu ciężarnej kobiety przeciwciał klasy IgG skierowanych wobec antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych płodu. Przeciwciała te przechodzą do krążenia płodowego i prowadzą do niszczenia u dziecka wspomnianych składników krwi i ich funkcji. Dochodzi do tzw. hemolizy, czyli przedwczesnego i nieprawidłowego rozpadu czerwonych krwinek. W konsekwencji rozwija się choroba hemolityczna płodu i//lub noworodka. Mówiąc najogólniej, konflikt serologiczny to niezgodność pomiędzy grupami krwi matki i płodu. Warto wspomnieć, że tego typu różnice stanowią również główne przeciwwskazanie do oddawania krwi.

Kiedy występuje konflikt serologiczny?

Przypadki konfliktu serologicznego najczęściej dotyczą grup krwi Rh. Stan ten stwierdza się wówczas, gdy krwinki czerwone matki nie zawierają antygenu D, czyli ma ona grupę krwi Rh-, a na powierzchni krwinek czerwonych dziecka znajduje się antygen D, czyli ma ono grupę krwi Rh+. Rzadziej do powstania konfliktu serologicznego dochodzi w wyniku niezgodności w zakresie antygenu C układu Rh lub antygenu K1 w układzie grupowym Kell czy układzie grupowym krwi AB0. W pierwszej tabeli zaprezentowano sytuacje, w których może dojść do konfliktu matczyno-płodowego. 

                                                   Matka Rh (+)                             Matka RH (-)

Dziecko Rh (+)                           brak konfliktu                             konflikt serologiczny

Dziecko Rh (-)                            brak konfliktu                             brak konfliktu

Ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego rośnie w przypadku tzw. zestawienia konfliktowego. Jest to stan niezgodności antygenów grup krwi, w którym matka ma krew Rh-, a ojciec Rh+, ale u kobiety nie wykrywa się przeciwciał. W drugiej tabeli przedstawiono krzyżówki krwi układu Rh, czyli dziedziczenie krwi przez dziecko, z uwzględnieniem sytuacji zestawienia konfliktowego.

Mama/tata DD (Rh+) Dd (Rh+) dd (Rh-)

DD (Rh+) DD (Rh+) DD lub Dd (Rh+) Dd (Rh+)

Dd (Rh+) DD lub Dd DD (Rh+) DD lub Dd (Rh+) Dd (Rh+) 

bądź dd (Rh-) bądź dd (Rh-)

dd (Rh-) Dd (Rh+) Dd (Rh+) bądź dd (Rh-) dd (Rh-)

Objawy konfliktu serologicznego u dziecka

Konsekwencje konfliktu serologicznego ponosi przede wszystkim dziecko. Są to postępująca niedokrwistość i obrzęk płodu, które grożą poronieniem lub wczesną śmiercią. U noworodków z chorobą hemolityczną obserwuje się zwłaszcza:

  • ciężką żółtaczkę, 

  • anemię (niedokrwistość), 

  • zaburzenia widzenia, 

  • zaburzenia pozapiramidowe (m.in. sztywność mięśniową, spowolnienie ruchowe, zaburzenia chodu), 

  • zaburzenia słuchu, 

  • nieprawidłową pracę wątroby i śledziony, 

  • deficyty intelektualne.

Konflikt serologiczny – jak sprawdzić?

U każdej kobiety, która spodziewa się dziecka, dokonuje się oceny ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego. Podstawą diagnostyki są badania krwi. Na początku ciąży przyszli rodzice wykonują oznaczenie grup krwi i czynnika Rh. Najlepszym momentem na takie badanie jest pierwsza konsultacja u ginekologa lub kolejne wizyty do 10. tygodnia ciąży. Do tego czasu kobieta powinna zgłosić się także na test oceniający występowanie przeciwciał w surowicy krwi. Przy pozytywnych wynikach badanie zostanie powtórzone między 21. a 26. i między 27. a 32. tygodniem ciąży. Produkcja przeciwciał przez organizm matki wiąże się z koniecznością określenia ich poziomu i swoistości. Do 20. tygodnia ciąży sprawdza się ich wartość w czterotygodniowych odstępach, a następnie badania wykonuje się co 3 tygodnie.

Konflikt serologiczny w pierwszej ciąży i kolejnych ciążach

Do rozpoczęcia procesu immunizacji, czyli wytwarzania przez organizm matki przeciwciał skierowanych wobec krwi dziecka, konieczne jest przedostanie się do organizmu kobiety przynajmniej 0,2 ml krwi dziecka. W przypadku pierwszej ciąży ryzyko konfliktu serologicznego jest niewielkie, natomiast rośnie w kolejnych ciążach, kiedy w organizmie matki doszło już do swego rodzaju uczulenia antygenami krwi Rh-. Wśród sytuacji, które temu sprzyjają, wymienia się przede wszystkim poród, a inne czynniki ryzyka to m.in.:

  • poronienie, 

  • cesarskie cięcie, 

  • amniopunkcja, 

  • kordocenteza, 

  • uraz brzucha.

Immunoglobulina – profilaktyka konfliktu serologicznego

Do lat 70. XX w. choroba hemolityczna płodu i/lub noworodka wiązała się z wysokim poziomem umieralności okołoporodowej i zachorowalności noworodków oraz przypadkami długotrwałej niepełnosprawności w późniejszym wieku. Poprawę sytuacji przyniosła profilaktyka okołoporodowa i śródciążowa. Podejmowanie działań zapobiegawczych w postaci podania immunoglobuliny w przypadkach konfliktu serologicznego pozwoliło znacznie zredukować odsetek chorób hemolitycznych płodu i/lub noworodka.Immunoprofilaktyka jest bezpieczna zarówno dla matek, jak i płodów. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników immunoglobulina anty-D powinna zostać  podana kobietom z grupą krwi Rh-. Zastrzyki wykonuje się między 28. a 30. tygodniem ciąży i w ciągu 72 godzin od porodu. Profilaktyka konfliktu serologicznego stosowana jest zarówno po rozwiązaniu siłami natury, jak i na drodze cięcia cesarskiego. Immunoglobulina podawana jest również w przypadku:

  • usunięcia ciąży pozamacicznej, 

  • urodzenia dziecka martwego,

  • przerwania ciąży, 

  • ręcznego wydobycia łożyska,

  • zabiegu Credego,

  • zewnętrznego obrotu płodu,

  • badań inwazyjnych, 

  • samoistnego poronienia, 

  • przedwczesnego porodu z krwawieniem z dróg rodnych.

Źródła
  1. M. Baczyńska-Strzecha, J. Kalinka, Profilaktyka śródciążowa i okołoporodowa konfliktu serologicznego, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2018, t. 3, nr 2, s. 64–69.
  2. M. Dębska, A. H. Czapska, Profilaktyka konfliktu serologicznego – update 2020, „Ginekologia po Dyplomie” 2020, nr 4. Online: https://podyplomie.pl/ginekologia/34879,profilaktyka-konfliktu-serologicznego-update-2020 [dostęp: 08.11.2022].
  3. M, Szul, K. Nowak, A. Drosdzol-Cop i wsp., Konflikt serologiczny – przyczyny, diagnostyka i leczenie, „Forum Położnictwa i Ginekologii” 2019, nr 48. Online: https://www.forumginekologii.pl/artykul/konflikt-serologiczny-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie  [dostęp: 08.11.2022].
  4. M. Uhrynowska i wsp., Diagnostyka serologiczna i molekularna chorób płodu i noworodka, „Laboratorium Medyczne” 2019, nr 1, s. 20–27.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
nadwyrezenie-reki-jak-sobie-pomoc-objawy-i-profilaktyka
Zdrowie
1 min.
Nadwyrężenie ręki - jak sobie pomóc? Objawy i profilaktyka
29.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
rozgrzewka-dla-dzieci-jak-powinna-wygladac
Fitness
2 min.
Rozgrzewka dla dzieci - jak powinna wyglądać?
30.07.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.