account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieAlergie 1 min.

Czym są salicylany i gdzie występują?

Katarzyna Grzyś-Kurka26.06.2023Aktualizacja: 26.06.2023

Salicylany występują naturalnie w wielu owocach i warzywach. Stanowią też składniki leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwkrzepliwych oraz kosmetyków antybakteryjnych. Niestety nie przez wszystkich związki te są tolerowane. Niekiedy salicylany mogą wywołać nieswoistą rekcję przypominającą alergię, która w istocie alergią nie jest. Wówczas niezbędne jest wprowadzenie tzw. diety aspirynowej i unikanie leków oraz kosmetyków z salicylanami.


salicylany-czym-sa-gdzie-je-znalezc
Pixabay.com

Polecane

objawy-nietolerancji-glutenu-u-dzieci-i-doroslych
Zdrowie
1 min.
Objawy nietolerancji glutenu u dzieci i dorosłych
21.01.2022
czy-wapno-pomaga-na-alergie-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Czy wapno pomaga na alergię? Co warto wiedzieć?
29.10.2021
alergia-skorna-jakie-sa-objawy-jak-ja-zlagodzic
Zdrowie
2 min.
Alergia skórna – jak się objawia i w jaki sposób można ją łagodzić?
19.05.2021
alergia-na-pylki-na-brzoze-na-trawy-jak-zlagodzic
Zdrowie
2 min.
Alergia na pyłki - na brzozę, na trawy. Jak złagodzić?
28.10.2021
Spis treści
  1. Czym są salicylany?
  2. Występowanie salicylanów
  3. Leki zawierające salicylany
  4. Salicylany w kosmetykach
  5. Salicylany w żywności
  6. Jak rozpoznać uczulenie na salicylany?
  7. Alergia na salicylany – jak sobie z nią radzić?

Czym są salicylany?

Salicylany to sole lub estry kwasu salicylowego. Mają postać bezbarwnych kryształków. Występują powszechnie w roślinach (w warzywach, w owocach, a nawet w ziołach). Rolą tych związków jest zabezpieczenie roślin m.in. przed niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi. Salicylany zasilają też składy niektórych leków oraz kosmetyków. Wykazują bowiem właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe, a także przeciwzakrzepowe.

Nie przez wszystkich salicylany są tolerowane. Zarówno w naturalnej postaci, jak i w formie składnika leku mogą wywołać reakcję nadwrażliwości (nie ma ona charakteru alergicznego, jaką mogą wywołać alergeny pokarmowe). Wówczas konieczne jest zmodyfikowanie diety albo zmienienie stosowanego środka farmakologicznego w przypadku nadwrażliwości na syntetyczne salicylany. Na nic jednak nie zdadzą się tu testy na alergie pokarmowe (w tym testy molekularne, takie jak test ALEX). Wykażą, że nie masz uczulenia, a i tak będziesz obserwować niepokojące objawy po zjedzeniu produktów z salicylanami.

Występowanie salicylanów

Obecność salicylanów w jedzeniu, lekach i kosmetykach jest tak powszechna, że sporego wysiłku wymaga, by wykluczyć wszystkie produkty, które je zawierają. To ważne w przypadku osób, u których zdiagnozowano nietolerancję salicylanów.

Leki zawierające salicylany

Salicylany stanowią składniki wielu popularnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak:

  • ibuprofen,

  • naproksen,

  • ksetoprofen,

  • diklofenak.

Salicylany w kosmetykach

Salicylany są popularnym składnikiem kosmetyków działających antybakteryjne i wysuszająco. Znajdziesz je więc przede wszystkim w preparatach przeznaczonych do pielęgnacji cery tłustej i trądzikowej. Jeśli zauważysz na opakowaniu adnotację, że peeling enzymatyczny czy żel do mycia twarzy zawierają kwas BHA, możesz mieć pewność, że w składzie są salicylany. Kwasy BHA to beta-hydroksykwasy, do których należy kwas salicylowy.

Salicylany w żywności

Podstawowym naturalnym źródłem salicylanów są:

  • warzywa (brokuły, bakłażan, cykoria, endywia, kukurydza, lucerna, papryczki chili, ogórki, pomidory, rzodkiewka, szpinak, seler, rzeżucha, zielone oliwki),

  • owoce (ananas, awokado, brzoskwinie, czosnek, borówka amerykańska, jabłka, jeżyny, porzeczki, daktyle, grejpfrut, figi, liczi, mango, maliny, morele, melon, rodzynki, truskawki, wiśnie, winogrona, śliwki, żurawina),

  • grzyby (pieczarki),

  • przyprawy i zioła (anyż, bazylia, curry, chili, estragon, goździki, gałka muszkatołowa, kminek, kmin rzymski, koper, koper włoski, kozieradka, kardamon, liść laurowy, mięta, musztarda, oregano, ocet balsamiczny, pieprz, papryka, papryka cayenne, tabasco, tymianek, wanilia, szałwia, ziele angielskie),

  • orzechy (pistacje, orzeszki arachidowe),

  • substancje słodzące (ksylitol, lukrecja, miód).

Ponadto związki te występują w popularnych napojach. Mowa tu o kawie (w tym o kawie zbożowej), herbacie (miętowej i czarnej), coli oraz alkoholu.

Jak rozpoznać uczulenie na salicylany?

W kontekście reakcji nadwrażliwości na pewne związki możemy mówić o reakcji alergicznej albo niealergicznej. Rządzą nimi inne mechanizmy. Pierwsza angażuje układ opornościowy, a druga zachodzi bez jego udziału. Mówiąc o alergii na salicylany, mamy na myśli nieswoistą reakcję nietolerancji, a więc reakcję pseudoalergiczną (czy też posługując się wcześniej wprowadzonym nazewnictwem – niealergiczną). Zmaga się z nią około 2,5% populacji. W Polsce odsetek ten wynosi 0,6%. Są to przede wszystkim osoby dorosłe i częściej kobiety niż mężczyźni. U dzieci stwierdzenie nietolerancji salicylanów jest trudne. Nieswoista odpowiedź organizmu pojawia się po kontakcie zarówno z salicylanami, jak i ich pochodnymi oraz z kwasami o podobnej budowie (np. z kwasem acetylosalicylowym).

Typowymi objawami nadwrażliwości na salicylany są:

  • reakcja skórna (pokrzywka),

  • obrzęk naczynioruchowy,

  • astma oskrzelowa

  • przewlekły stan zapalny zatok przynosowych,

  • polipy błon śluzowych nosa.

Alergia na salicylany – jak sobie z nią radzić?

Nietolerancję na salicylany weryfikuje się najczęściej poprzez wykonanie doustnej próby prowokacyjnej. W razie potwierdzania diagnozy konieczne jest unikanie tych związków. W przypadku leków konieczne jest zrezygnowanie ze stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Lek przeciwbólowy bez salicylanów, po który możesz bezpiecznie sięgać w przypadku nadwrażliwości na te związki, to np. paracetamol, który nie należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalanych. 

Przy nadwrażliwości na salicylany konieczne jest zwracanie uwagi na barwniki azotowe. Przykładowo czerwień koszenilowa również może sprowokować nieswoistą reakcję, jeśli nie tolerujesz salicylanów.

Koniecznie przyjrzyj się swojej diecie i wyeliminuj lub znacząco ogranicz produkty zawierające salicylany (zwłaszcza te, które mają ich powyżej 0,5 mg/100 g produktu). Stosowanie tej tzw. diety aspirynowej jest szczególne istotne przy silnych objawach skórnych lub oddechowych.

Niestety dieta bez salicylanów przy niskiej podaży kalorii (1500 kcal) jest uboga w ważne substancje odżywcze:

  • potas,

  • wapń,

  • błonnik,

  • kwas alfa-linolowy.

Ryzyko powstania niedoborów możesz zredukować, zwiększając dobową podaż kalorii do co najmniej 2000–2500 kcal. Ciężko jednak wówczas utrzymać szczupłą sylwetkę.

Co istotne, w przypadku owoców zawartość salicylanów maleje wraz z dojrzewaniem. Ich stężenie może zostać także zredukowane dzięki obróbce termicznej (np. gotowaniu).

Źródła
  1. P. Kęszycka, D. Gajewska, Oszacowanie zawartości salicylanów w racjach pokarmowych osób dorosłych, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2015, nr 96(3), s. 642–644.
  2. M. Bartuzi, N. Ukleja-Sokołowska, Nietolerancja salicylanów a współczesna dieta, „Alergologia Polska” 2022, nr 9 (1), s. 41–48.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.