account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Zaburzenia napięcia mięśniowego – przyczyny, objawy, leczenie

Magda Habellek. Wiktor Trela10.07.2023Aktualizacja: 11.10.2023

Zaburzenia napięcia mięśniowego obejmują hipertonię, hipotonię, dystonię i asymetrię napięcia mięśniowego. Żadnej z tych dolegliwości nie powinno się bagatelizować. Subtelne sygnały wysyłane przez organizm mogą mieć podłoże chorobowe.


zaburzenia-napiecia-miesniowego
Pixabay.com

Polecane

kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
Spis treści
  1. Zaburzenia napięcia mięśniowego – czym są i jak się objawiają?
  2. Czym jest hipotonia?
  3. Co to jest hipertonia?
  4. Co to jest dystonia mięśniowa?

Zaburzenia napięcia mięśniowego – czym są i jak się objawiają?

Prosta definicja napięcia mięśniowego określa je jako odporność na bierne rozciąganie. W praktyce jest to fizjologicznie bardzo złożony proces, w którym biorą udział neurony w mózgu, rdzeniu kręgowym i wrzecionie mięśniowym. Zaburzenia napięcia mięśniowego mogą wynikać z dysfunkcji tych szlaków i objawiać się hipertonią (nadmiernym napięciem tkanek) lub hipotonią (obniżonym napięciem mięśni). 

Utrata nadrdzeniowych mechanizmów kontroli prowadzi do hipertonii, co skutkuje spastycznością (skurcze mięśni nasilają się podczas ruchu) lub sztywnością mięśni (sztywność mięśni z niezdolnością do normalnego rozluźnienia). Z drugiej strony dystonia (równoczesne skurcze i rozkurcze mięśni antagonistycznych) i paratonia (gdy mięsień wykazuje nadmierne napięcie) również manifestują się jako zaburzenia napięcia mięśniowego, ale powstają częściej z powodu dysfunkcji sieci między zwojami podstawy a połączeniami wzgórzowo-móżdżkowo-korowymi.

Napięcie mięśniowe można podzielić na „posturalne” i „fazowe”. Napięcie postawy jest widoczne w mięśniach osiowych, gdzie grawitacja jest najważniejszym czynnikiem pobudzającym. Wynika to ze stałego rozciągania mięśni i ścięgien, a objawia się przedłużonym skurczem mięśni. W przeciwieństwie do tego napięcie fazowe jest powszechnie oceniane klinicznie w kończynach jako szybka i krótkotrwała reakcja. Wynika z szybkiego rozciągania ścięgna i przyczepu mięśniowego, a dokładniej wrzeciona mięśniowego.

Kiedy procesy te nie przebiegają prawidłowo, możemy mówić o różnego rodzaju zaburzeniach.

Czym jest hipotonia?

Hipotonia oznacza obniżone napięcie mięśniowe. Napięcie mięśniowe jest kontrolowane przez sygnały, które docierają z mózgu do nerwów i nakazują mięśniom skurcz. Hipotonia może wynikać z uszkodzenia mózgu, rdzenia kręgowego, nerwów lub mięśni. Nie wpływa ona na intelekt. 

Hipotonia występuje w przebiegu takich dolegliwości jak:

  • zespół Downa (zespół wad wrodzonych),

  • dystrofia mięśniowa (osłabienie mięśni, które w czasie może prowadzić do ich zaniku),

  • porażenie mózgowe (zespół zaburzeń będący efektem uszkodzenia mózgu lub nieprawidłowego wykształcenia jego struktur),

  • zespół Pradera-Williego (rzadka choroba genetyczna, której głównymi objawami są m.in. hipotonia i ciągłe uczucie głodu),

  • dystrofia miotoniczna (rodzaj dystrofii mięśni),

  • choroba Taya-Sachsa (rzadka choroba genetyczna, w efekcie której komórki mózgu nie są w stanie prawidłowo funkcjonować, ponieważ gromadzi się w nich substancja gangliozyd GM2).

Niemowlęta z hipotonią mogą wyglądać jak wiotkie lub przypominające szmacianą lalkę, ponieważ ich ręce i nogi zwisają po bokach i mają niewielką lub żadną kontrolę nad głową. Leczenie rozpoczyna się od dokładnej oceny diagnostycznej. 

Po postawieniu diagnozy najpierw leczy się chorobę podstawową, jeśli jest to możliwe. Następnie następuje leczenie mające na celu złagodzenie objawów i zapewnienie wsparcia, które może obejmować terapie fizyczne, zawodowe i językowe. Terapia niemowląt i małych dzieci może również obejmować programy stymulacji sensorycznej. Hipotonia może utrzymywać się przez całe życie, ale w niektórych przypadkach napięcie mięśni poprawia się z czasem. Przeciwieństwem hipotonii jest hipertonia.

Co to jest hipertonia?

Hipertonia to stan, w którym występuje zbyt duże napięcie mięśniowe. Na przykład ręce lub nogi są sztywne i trudno nimi poruszyć. Napięcie mięśniowe jest kontrolowane przez sygnały, które przemieszczają się z mózgu do nerwów i nakazują skurczowi mięśnia. Hipertonia występuje, gdy uszkodzone są obszary mózgu lub rdzenia kręgowego, które kontrolują te sygnały.

Najczęstsze przyczyny hipertonii to:

  • uderzenie w głowę,

  • udar,

  • guz mózgu,

  • stwardnienie rozsiane, 

  • choroba Parkinsona (choroba neurodegeneracyjna, w której uszkodzeniu ulegają komórki mózgu w obszarze odpowiedzialnym za kontrolę ruchu),

  • porażenie mózgowe,

  • toksyna w organizmie.

Hipertonia często ogranicza swobodę poruszania się stawów. Jeśli dotyka nóg, chodzenie może stać się sztywne i pojawiają się niekontrolowane upadki, ponieważ organizmowi trudno jest zareagować wystarczająco szybko, aby odzyskać równowagę. Jednym z pierwszych objawów tego zaburzenia, który powinien wzbudzić niepokój, bywają powszechne skurcze łydek w nocy. Jeśli hipertonia jest ciężka, może spowodować „zamrożenie” stawu, co nazywa się przykurczem stawu.

Spastyczność to termin często używany zamiennie z hipertonią. Spastyczność jest jednak rodzajem hipertonii, w której skurcze mięśni nasilają się podczas ruchu. W praktyce oznacza to, że ludzie zwykle mają przesadne reakcje odruchowe.

Sztywność to inny rodzaj hipertonii, w którym mięśnie mają taką samą sztywność niezależnie od stopnia ruchu. Charakteryzuje się niezdolnością mięśni do normalnego rozluźnienia. Stan ten może wpływać na dowolny mięsień w ciele, objawem tego jest ostry ból, który utrudnia poruszanie się. To zaburzenie napięcia mięśniowego bardzo często powoduje niedowład ręki

Co to jest dystonia mięśniowa?

Dystonia to neurologiczne zaburzenie ruchowe charakteryzujące się mimowolnymi (niezamierzonymi) skurczami mięśni, które powodują powolne, powtarzalne ruchy. To zaburzenia napięcia mięśniowego, które często prowadzą do nieprawidłowej postawy. Związane z tym dolegliwości czasami mogą być bolesne, a na pewno wpływają na samopoczucie chorego. Jednym z przykładów wad postawy, która zwykle idzie w parze z dystonią, jest tzw. wdowi garb. Istnieje kilka różnych postaci dystonii, które mogą dotyczyć tylko jednego mięśnia, grupy mięśni lub mięśni w całym ciele. Dotknięte obszary i nasilenie objawów różnią się w zależności od osoby.

Dystonia może wystąpić samodzielnie lub być wynikiem innego schorzenia. Dobrym przykładem jest choroba Wilsona. Warto pamiętać, że niektóre formy dystonii są genetyczne. Zaburzenie zazwyczaj nie wiąże się z problemami z myśleniem lub rozumieniem. Dystonia nie jest śmiertelna, ale problemy związane z warunkami, które mogą wynikać z dystonii, mogą zagrażać życiu.

Pamiętaj, że początkowe objawy dystonii mięśniowej mogą być bardzo łagodne i stają się zauważalne dopiero po długotrwałym wysiłku, stresie lub zmęczeniu. Z biegiem czasu symptomy mogą być bardziej zauważalne lub rozpowszechnione. Zdarza się oczywiście, że postęp jest niewielki lub żaden.

Alarmujące objawy, które powinny jednak skłonić do szybkiej konsultacji z lekarzem rodzinnym, mogą obejmować:

  • skurcz stopy lub tendencję do obracania się lub ciągnięcia jednej stopy – występujący sporadycznie lub w nieregularnych wzorach, lub po przebiegnięciu, lub przejściu pewnej odległości;

  • pogorszenie pisma odręcznego po napisaniu kilku linijek;

  • mimowolny obrót szyi, zwłaszcza gdy osoba jest zmęczona lub zestresowana;

  • szybkie i niekontrolowane mruganie obojgiem oczu; innym razem skurcze powodują zamknięcie oczu;

  • drżenie;

  • trudność w mówieniu.

Naukowcy uważają, że dystonia wynika z nieprawidłowości lub uszkodzenia zwojów podstawy mózgu lub innych obszarów mózgu kontrolujących ruch.

Źródła
  1. J. Ganguly, D. Kulshreshtha, M. Almotiri, M. Jog, Muscle Tone Physiology and Abnormalities, 2021, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8071570/, dostęp kwiecień 2023 r.
  2. W. Ficek, A. Lewandowicz, Hipertonia ortostatyczna–łatwa do przeoczenia i nadal o niejasnym znaczeniu, „GERONTOLOGIA POLSKA” 2018, nr 1.
  3. H. Geyer, S.B. Bressman, The diagnosis of dystonia “The Lancet Neurology” 2006, nr 5/9, s. 780–790.
Author Magda Habel picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
skurcze-palcow-u-nog-jakie-sa-przyczyny-co-zrobic
Zdrowie
1 min.
Skurcze palców u nóg - jakie są przyczyny? Co zrobić?
29.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.