account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Zakrztuszenie – przyczyny i zasady pierwszej pomocy

Olga Dąbska25.07.2023Aktualizacja: 25.07.2023

Do zakrztuszenia zazwyczaj dochodzi u małych dzieci, choć osoby dorosłe także są na nie narażone. Zakrztuszeniu sprzyja jedzenie lub picie w biegu, jednoczesne jedzenie i mówienie. W przypadku najmłodszych do zakrztuszenia prowadzi głównie ciekawość świata, skłaniająca do połykania różnych przedmiotów. Sprawdź, jakie są objawy zakrztuszenia i czy i jak udzielić pierwszej pomocy osobom krztuszącym się.


zakrztuszenie-czy-moze-byc-niebezpieczne
Pixabay.com

Polecane

kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
Spis treści
  1. Co to jest zakrztuszenie? Zakrztuszenie a zadławienie
  2. Przyczyny zakrztuszenia u dzieci
  3. Przyczyny zakrztuszenia u dorosłych
  4. Zakrztuszenie a zaburzenia połykania
  5. Objawy zakrztuszenia
  6. Co zrobić przy zakrztuszeniu?
  7. Pierwsza pomoc dorosłym i dzieciom przy zakrztuszeniu
  8. Pierwsza pomoc przy zakrztuszeniu u niemowląt

Co to jest zakrztuszenie? Zakrztuszenie a zadławienie

Zakrztuszenie to stan, w którym ciało obce dostaje się przypadkowo do dróg oddechowych, wyzwalając gwałtowny odruch kaszlu. Jest podrażnieniem dróg oddechowych, które może prowadzić do zadławienia. Zakrztuszenie i zadławienie to dwa różne stany. W przypadku zakrztuszenia mamy do czynienia z częściową niedrożnością dróg oddechowych, natomiast podczas zadławienia dochodzi do całkowitej ich niedrożności, a tym samym do stanu bezpośredniego zagrożenia życia. Warto w tym miejscu wspomnieć także o zachłyśnięciu. Jest podobne do zakrztuszenia, lecz tutaj powodem ograniczenia drożności dróg oddechowych jest płyn.

Przyczyny zakrztuszenia u dzieci

Do zakrztuszenia znacznie częściej dochodzi u dzieci niż u osób dorosłych. U najmłodszych najczęstszą przyczyną zakrztuszenia jest połknięcie przypadkowo znalezionego, drobnego przedmiotu. Mogą to być np.: zgubiony guzik, koralik, moneta, mała zabawka lub odłamany fragment większej rzeczy. Zakrztuszenie pokarmem w przypadku malców jest także częste. Dzieci uczące się jedzenia miewają problemy z żuciem i rozdrabnianiem pokarmu. Dlatego powinno się im podawać jedzenie pokrojone na małe kawałki. Zakrztuszeniu sprzyja karmienie dziecka podczas zabawy czy innej absorbującej czynności, kiedy płacze, jest przejęte lub mówi.

Przyczyny zakrztuszenia u dorosłych

W przypadku osób dorosłych do zakrztuszenia dochodzi z reguły w wyniku łapczywego jedzenia i picia bądź jednoczesnego mówienia i jedzenia. Sytuacje te wiążą się z ryzykiem przedostania się żywności do tchawicy zamiast do przełyku, a stamtąd do kolejnych etapów przewodu pokarmowego. Zakrztuszeniu sprzyjają schorzenia, takie jak: miejscowe zmiany strukturalne w budowie gardła (np. nowotwory), ucisk z zewnątrz (np. powiększona tarczyca), choroba refluksowa przełyku, zaburzenia motoryki, czyli aktywności, mięśni przełyku. 

Zakrztuszenie a zaburzenia połykania

W sposób szczególny na zakrztuszenie narażone są osoby zmagające się z zaburzeniami połykania. Tzw. dysfagia może mieć rozmaite podłoże. Wśród potencjalnych przyczyn jej powstania wymienia się m.in.: zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i gardła, powiększenie węzłów chłonnych, stany po zabiegach chirurgicznych krtani, twarzoczaszki i szyi, zaburzenia nerwowo-mięśniowe (np. ostre niedokrwienie mózgu pochodzenia naczyniowego, chorobę Parkinsona), układowe choroby tkanki łącznej (np. toczeń rumieniowaty układowy), miastenię i zespoły miasteniczne, miopatie (choroby mięśni).

Objawy zakrztuszenia

Pierwszym objawem zakrztuszenia jest kaszel. Sam w sobie jest niegroźny – to naturalny sposób, w jaki organizm stara się poradzić sobie z przeszkodą w drogach oddechowych. Zakrztuszenie objawia się ograniczonym przepływem powietrza przez górne drogi oddechowe. Poza kaszlem sygnałami świadczącymi o zakrztuszeniu są:

  • utrudniony oddech, 

  • problemy z wydobyciem głosu,

  • zaczerwienie twarzy, 

  • w cięższych przypadkach zasinienie twarzy i odruch wymiotny.

Co zrobić przy zakrztuszeniu?

W większości przypadków osoba krztusząca się jest w stanie poradzić sobie sama. Jednak czasami pojawia się konieczność udzielenia jej pomocy. Jak zachować się w takiej sytuacji? Wiedza na ten temat jest niezmiernie ważna, w skrajnych przypadkach zakrztuszenie może bowiem doprowadzić do trwałego kalectwa, a nawet do zgonu. Jeżeli poszkodowany nie sinieje, nie ma problemów z oddychaniem, może mówić, kaszel jest efektywny (jest głośny, poszkodowany może odpowiadać na pytania lub w przypadku dziecka – płakać), to najprawdopodobniej poradzi sobie sam. Należy zachęcać go do dalszego kasłania i obserwować. Jeżeli jednak kaszel jest nieefektywny, staje się chrapliwy i duszący oraz pojawią się niepokojące objawy, należy udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy.

Pierwsza pomoc dorosłym i dzieciom przy zakrztuszeniu

Gdy poszkodowany jest przytomny, ale nieefektywnie kaszle (brak możliwości mówienia, bezgłośny kaszel, trudność z oddychaniem, postępująca utrata kontaktu), stań za nim, pochyl go do przodu i uderz nasadą dłoni 5 razy w plecy w przestrzeń pomiędzy łopatkami. Jeśli ta interwencja nie przyniosła poprawy stanu, zastosuj rękoczyn Heimlicha. Stojąc za poszkodowanym, obejmij go rękami – jedną zaciśniętą w pięść połóż na wysokości nadbrzusza, a drugą na niej. Następnie naciśnij to miejsce od dołu ku górze w kierunku przepony. Czynności te wykonuj naprzemiennie i często sprawdzaj, czy przedmiot nie został odkrztuszony.

Gdy poszkodowany traci przytomność, ale oddycha, ułóż go w pozycji bezpiecznej (na boku, z jedną ręką zgiętą pod głową i nogą zgiętą w kolanie), a następnie wezwij pogotowie, dzwoniąc na numer 112 lub 999. W sytuacji, gdy dojdzie do zatrzymania oddechu, przystąp do resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Wykonuj 30 uciśnięć na mostek (w połowie klatki piersiowej z częstotliwością 100 na minutę), a następnie 2 wdechy. Powtarzaj ten schemat aż do przybycia ratowników medycznych lub do przywrócenia krążenia.

Pierwsza pomoc przy zakrztuszeniu u niemowląt

Gdy dziecko nie poradziło sobie z zakrztuszeniem samo, udziel mu pierwszej pomocy. Niemowlę ułóż brzuchem na swoim przedramieniu, kciukiem i palcem wskazującym tej samej ręki rozchyl jego usta. Dziecko powinno leżeć głową w dół, aby grawitacja pomagała w wydostawaniu się ciała obcego z dróg oddechowych. Nieco starsze niemowlę możesz oprzeć sobie na udzie. Następnie wykonaj 5 uderzeń w okolicę międzyłopatkową z użyciem nadgarstka. Jeśli przedmiot nie został usunięty, wykonaj 5 uciśnięć klatki piersiowej w dolnej połowie mostka. Niemowlę połóż „na wznak” na swoim przedramieniu, obejmując dłonią potylicę głowy. Po 5 uciskach znów przewróć je na przedramieniu na brzuch i wykonaj 5 uderzeń. Naprzemienne uderzenia między łopatkami oraz uciski klatki piersiowej prowadź do usunięcia ciała obcego z dróg oddechowych dziecka lub do przyjazdu pogotowia. Jeśli dziecko traci przytomność, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową – oddechy ratunkowe wraz z uciśnięciami klatki piersiowej (w stosunku 2 oddechy do 15 uciśnięć).

Źródła
  1. M. Goniewicz, Pierwsza pomoc. Podręcznik dla studentów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2021.
  2. J. Gucwa, T. Madej, M. Ostrowski, Zaawansowane zabiegi resuscytacyjne i wybrane stany nagłe, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.
  3. A. Mikołajczak, Pierwsza pomoc, Publicat, Poznań 2016.
  4. K. Nadolny, M. Kucap, Pierwsza pomoc, Dragon, Skawina 2019.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.