account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Zatrucie arszenikiem – jakie są jego objawy?

lek. Agnieszka Żędzian19.02.2024Aktualizacja: 19.02.2024

Arszenik to potoczna nazwa tritlenku diarsenu, który występuje w środowisku w postaci białych, drobnych kryształków. Do zatrucia związkami arsenu może dojść drogą pokarmową poprzez spożycie zanieczyszczonej jego związkami żywności lub wody. Zarówno ostre, jak i przewlekłe zatrucie może mieć groźne konsekwencje dla zdrowia. Dowiedz się, jak objawia się zatrucie arszenikiem.


jakie-sa-objawy-zatrucia-arszenikiem
Pixabay.com

Polecane

oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
Spis treści
  1. Co to jest arsen i jakie są jego związki?
  2. Jak dochodzi do zatrucia arszenikiem?
  3. Objawy zatrucia arszenikiem
  4. Ostre zatrucie arszenikiem
  5. Podostre zatrucie arszenikiem
  6. Przewlekłe zatrucie arszenikiem
  7. Jak rozpoznać zatrucie arszenikiem?
  8. Zatrucie arszenikiem – jak je leczyć?

Co to jest arsen i jakie są jego związki?

Zatrucie arszenikiem i innymi związkami arsenu stanowi istotny problem. Co roku na całym świecie dochodzi do milionów zachorowań spowodowanych ich toksycznym działaniem. Arsen jest kruchym półmetalem, niemal całkowicie pozbawionym zapachu i smaku. Występuje w środowisku w postaci wolnej lub w związkach. Prawdopodobnie słyszałeś nieraz o arszeniku, czyli tritlenku diarsenu.

Związki arsenu występują naturalnie w ziemi, w wodzie gruntowej oraz w niektórych pokarmach, szczególnie w skorupiakach i w innych owocach morza. Jest on również produktem ubocznym podczas obróbki złota, ołowiu, cynku, kobaltu i niklu. Niegdyś arsen wykorzystywano w przemyśle oraz w rolnictwie jako składnik herbicydów (środków przeciwko chwastom). Aktualnie jego zastosowanie jest bardzo ograniczone. Co ciekawe, arszenik jest wykorzystywany jako lek przeciwnowotworowy u części pacjentów z ostrą białaczką promielocytową.

Jak dochodzi do zatrucia arszenikiem?

Przed laty, gdy dostępność arszeniku była dość duża, wykorzystywano go niekiedy do celowych zatruć, zarówno samobójczych, jak i do morderstw. Aktualnie na zatrucie arszenikiem jesteś najbardziej narażony, jeśli pijesz skażoną związkami arsenu wodę. Rzadziej objawy zatrucia pojawiają się w wyniku spożycia zanieczyszczonego nimi pokarmu, wdychania lub bezpośredniego kontaktu. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dopuszczalny poziom arsenu w wodzie nie może przekraczać 10 ppb [1]. 

Pamiętaj, iż zatrucie arszenikiem bywa konsekwencją narażenia zawodowego na arsen i jego związki. Jeśli pracujesz przy produkcji pestycydów, herbicydów lub szkła, zadbaj o odpowiednie środki ochrony osobistej. Zapewnienie ubrania roboczego, maski i rękawic jest obowiązkiem pracodawcy.

Objawy zatrucia arszenikiem

Zatrucie arszenikiem może przebiegać w postaci zatrucia ostrego, podostrego i przewlekłego.

Ostre zatrucie arszenikiem

Pierwsze objawy ostrego zatrucia arszenikiem mogą pojawić się w ciągu kilku minut bądź kilku godzin od narażenia. Chociaż najczęściej obserwuje się zapalenie żołądka i jelit oraz hipotensję (obniżenie ciśnienia tętniczego), to spektrum potencjalnych symptomów jest bardzo szerokie. Należą do nich:

  • nudności, wymioty,

  • ból brzucha,

  • biegunka,

  • obniżenie ciśnienia tętniczego, wtórne do odwodnienia w przebiegu wymiotów i biegunki,

  • zaburzenia rytmu serca,

  • kaszel,

  • duszność,

  • ból w klatce piersiowej,

  • krwiomocz,

  • skurcze mięśni,

  • nadmierne pocenie się.

Jeśli doszło do ostrego zatrucia arszenikiem, nawet kilka tygodni później mogą pojawić się objawy ze strony układu nerwowego – bóle głowy, drgawki czy zaburzenia świadomości.

Podostre zatrucie arszenikiem

Podostre zatrucie arszenikiem możesz podejrzewać, jeśli w ciągu kilku tygodni po narażeniu na związki arsenu pojawiły się: zaburzenia czucia, osłabienie, zaniki pamięci, drgawki lub zaburzenia świadomości. Jeśli wykonasz morfologię krwi, prawdopodobnie zauważysz odchylenia w wynikach. W podostrym zatruciu związkami arsenu często dochodzi do obniżenia poziomu białych i czerwonych krwinek oraz płytek krwi.

Przewlekłe zatrucie arszenikiem

Przewlekłe zatrucie arszenikiem objawia się m.in. zmianami na skórze. Możesz zaobserwować ogniska hipopigmentacji (odbarwienia), nadmierne rogowacenie naskórka w okolicy dłoni i stóp, zmiany na paznokciach (poprzeczne, białe paski, zwane liniami Reynoldsa-Aldricha-Meesa). Niekiedy dochodzi również do powiększenia wątroby, a nawet do wodobrzusza. Jeżeli odczuwasz dyskomfort w jamie brzusznej lub zauważyłeś powiększenie obwodu brzucha, koniecznie zgłoś się do lekarza po skierowanie na USG. 

Długotrwałe narażenie na związki arsenu może być przyczyną rozwoju nowotworów złośliwych: raka podstawnokomórkowego lub kolczystokomórkowego skóry, raka piersi, płuc, pęcherza moczowego, nerek, wątroby, krtani, jelita grubego lub żołądka.

Jak rozpoznać zatrucie arszenikiem?

Podstawowym badaniem, które powinieneś wykonać przy podejrzeniu zatrucia związkami arsenu, jest ocena poziomu arsenu w dobowej zbiórce moczu. W ostrym zatruciu stężenie to wynosi zwykle > 1000 ug/L, ale za wynik dodatni uznaje się już przekroczenie 50 ug/L [1]. Konieczne jest również wykonanie podstawowych badań krwi (m.in.: morfologii, prób wątrobowych, stężenia kreatyniny, mocznika), badań ogólnych moczu, EKG (badania czynności elektrycznej serca) i RTG jamy brzusznej.

Zatrucie arszenikiem – jak je leczyć?

Podobnie jak zatrucie rtęcią, również zatrucie arszenikiem wymaga specjalistycznego leczenia. Zwykle konieczne jest zaangażowanie w proces diagnostyczno-terapeutyczny wielu specjalistów, w tym toksykologa, neurologa i gastroenterologa.

Leczenie jest w głównej mierze objawowe i polega na dożylnym podawaniu płynów, leków zwiększających ciśnienie tętnicze krwi i na ciągłym monitorowaniu stanu zdrowia. Stosuje się również terapię chelatacyjną, której celem jest usunięcie arsenu z organizmu.

Źródła
  1. Kuivenhoven M., Mason K., Arsenic Toxicity, 2022, dostęp online: czerwiec 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK541125/. 
  2. Ratnaike R., Acute and chronic arsenic toxicity, “Postgraduate Medical Journal”, 2003, dostęp online: czerwiec 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1742758/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.