account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneEmocje i stres 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Jak pomóc osobie w kryzysie samobójczym?

Katarzyna Piątkowska

lek. Agnieszka Żędzian

16.01.2024

Aktualizacja: 16.01.2024

Każdy z nas miewa gorsze dni. Takie, gdy ma się wszystkiego dość i chciałoby się przespać problemy. U części osób dochodzi jednak do takiego przytłoczenia trudnościami dnia codziennego, że w pewnym momencie zakończenie życia zaczyna im się jawić jako jedyne rozwiązanie. Myśli samobójcze to bardzo poważny sygnał kryzysu psychicznego, którego pod żadnym pozorem nie należy bagatelizować.


mysli-samobojcze-skad-sie-biora-jak-pomoc-choremu
Pixabay.com

Polecane

samotnosc-co-to-jest-jakie-sa-rodzaje
Zdrowie psychiczne
2 min.
Jakie są przyczyny samotności i jak sobie z nią radzić?
30.07.2021
placz-nieutulony-gwaltowny-jakie-sa-rodzaje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Płacz – o czym świadczy i jak należy na niego reagować?
19.05.2021
tesknota-czym-jest-jak-sobie-z-nia-radzic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Tęsknota - czym jest? Jak sobie z nią radzić?
31.10.2021
melancholik-kim-jest-co-warto-wiedziec
Zdrowie psychiczne
1 min.
Melancholik - kim jest? Co warto wiedzieć?
31.10.2021
Spis treści
  1. Kogo mogą dotyczyć myśli samobójcze?
  2. Przyczyny myśli samobójczych
  3. Po czym poznać, że ktoś ma myśli samobójcze?
  4. Jak pomóc osobie z myślami samobójczymi?

Kogo mogą dotyczyć myśli samobójcze?

Myśli samobójcze, nazywane także myślami suicydalnymi, tak naprawdę mogą pojawić się u każdego, w każdym wieku i w każdym momencie życia.

Uważa się, że pewne grupy osób są bardziej narażone na myśli (a także próby) samobójcze – należą do nich np. przedstawiciele obciążających psychicznie zawodów, np. prawnicy, lekarze, psycholodzy. Statystycznie czynniki zwiększające podatność na pojawienie się myśli suicydalnych to m.in.: płeć męska, okres dorastania i starość czy bycie osobą samotną (w tym szczególnie owdowiałą lub rozwiedzioną). To jednak tylko statystyki, praktyka zaś pokazuje, że przy zaistnieniu pewnych okoliczności myśli samobójcze mogą dotknąć każdego człowieka. Choć trudno w to uwierzyć, zdarza się, że myśli samobójcze zgłaszają dzieci nawet poniżej 10. roku życia! 

Warto być czujnym i poważnie traktować tego typu sygnały, nawet jeśli pochodzą od osób, do których – w naszej ocenie – „nie pasują”.

Przyczyny myśli samobójczych

Kiedy zastanawiamy się, co może powodować myśli samobójcze, zwykle w pierwszej kolejności przychodzi nam do głowy depresja. To słuszne skojarzenie, w wielu przypadkach ta właśnie choroba odpowiedzialna jest za rozważania o zakończeniu życia. Jakie inne zaburzenia zwiększają ryzyko ich wystąpienia?

Wśród zaburzeń i zdarzeń, które mogą wiązać się z myślami samobójczymi, wymienić trzeba następujące:

  • zaburzenia nastroju (oprócz depresji także zaburzenie afektywne dwubiegunowe);

  • zaburzenia lękowe;

  • schizofrenia i inne zaburzenia o charakterze psychotycznym;

  • zaburzenia osobowości;

  • choroba alkoholowa, uzależnienie od narkotyków czy inne uzależnienia;

  • inne zaburzenia psychiczne, np. anoreksja;

  • zespół stresu pourazowego;

  • poważne choroby somatyczne – cukrzyca, niewydolność serca, nowotwory;

  • nieplanowana, niechciana ciąża;

  • dysforia płciowa, problemy z zaakceptowaniem swojej tożsamości płciowej lub orientacji seksualnej;

  • bycie ofiarą przemocy fizycznej, seksualnej, a także psychicznej (m.in. mobbingu);

  • utrata kogoś bliskiego;

  • drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej; długotrwałe bezrobocie.

Warto wiedzieć, że choć nie stwierdzono zależności o podłożu genetycznym, ryzyko myśli, a także zachowań samobójczych rośnie u osób, w których rodzinie wystąpiły próby samobójcze (udane lub nie).

Po czym poznać, że ktoś ma myśli samobójcze?

Jakie są widoczne objawy myśli samobójczych? Najważniejszym sygnałem jest mówienie o myślach samobójczych wprost. Wbrew powszechnej opinii, że jeśli ktoś mówi o samobójstwie, na pewno go nie popełni, każdy komunikat tego typu należy traktować serio. Szczególnie myśli samobójcze zgłaszane przez nastolatków (także w depresji) bywają przez otoczenie bagatelizowane. Oczywiście zdarza się, iż jest to „tylko” wołanie o uwagę, jednak do każdego sygnału sugerującego chęć zakończenia życia należy podchodzić poważnie.

Nie zawsze człowiek będący w kryzysie samobójczym komunikuje to wprost. Często jest odwrotnie – zamyka się w sobie, unika rozmów. Na co warto zwracać uwagę, szczególnie jeśli wiemy, że dana osoba przeżywa trudne chwile lub zmaga się z jakimiś zaburzeniami psychicznymi?

Naszą czujność powinny wzbudzić:

  1. Wypowiedzi podkreślające bezsens życia, niechęć do wszystkiego, utrata radości z rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność.

  2. Rozmowy wyglądające jak pożegnanie, spisywanie testamentu.

  3. Bardzo alarmujące jest gromadzenie podejrzanych rzeczy, które mogłyby posłużyć do odebrania sobie życia (sznurów, tabletek itp.) czy szukanie informacji o sposobach na samobójstwo. 

  4. Jeśli osoba w depresji, która dotąd była bardzo przygaszona, brakowało jej napędu, nagle „ożywia się”, jest prawdopodobne, że nie tylko ma myśli samobójcze, ale podjęła już decyzję, że je zrealizuje. To sytuacja, w której natychmiast trzeba zapewnić jej pomoc specjalisty!

Jak pomóc osobie z myślami samobójczymi?

Jeśli wiesz lub podejrzewasz, że ktoś z Twojego otoczenia ma myśli samobójcze (lub jeśli masz je Ty), nie wahaj się podjąć działania. Badania sugerują, że nawet 80% osób, które odebrały sobie życie, w okresie poprzedzającym to wydarzenie komunikowały (wprost lub poprzez zachowanie) swój zamiar. Wiele z nich można więc było uratować.

Działaj! Przede wszystkim pomóż znaleźć fachową pomoc. Czy można leczyć myśli samobójcze? Można i trzeba. Osobie w kryzysie suicydalnym niezbędna jest pomoc psychologa lub psychiatry, a czasem obydwu specjalistów jednocześnie. Psycholog lub psychoterapeuta po przeprowadzeniu wywiadu (np. za pomocą skali myśli samobójczych Becka) może zaproponować terapię, która pomoże uporać się z bieżącymi problemami, ukierunkować się na przyszłość. Dobre efekty przynosi na przykład terapia skoncentrowana na rozwiązaniach. Farmakoterapia może być przydatnym uzupełnieniem dla psychoterapii. Należy jednak pamiętać, by bezwzględnie stosować się do zaleceń lekarza i zgłaszać niezwłocznie wszystkie niepokojące objawy. Zdarza się, że w początkowej fazie leczenia myśli samobójcze się nasilają. Pacjent musi być wtedy pod ścisłą kontrolą (niekiedy zalecana jest hospitalizacja psychiatryczna w celu starannego ustalenia dawki leku i obserwacji reakcji na niego). 

Nieocenione dla osoby, która zmaga się z myślami samobójczymi, jest wsparcie kogoś bliskiego. Rozmawiaj (koncentruj się na wydarzeniach dnia codziennego, nie szukaj na siłę „pozytywów”), nie oceniaj, bądź obok. Pomóż uzyskać pomoc specjalisty, zaproponuj swoje towarzystwo podczas wizyty u lekarza. 

Jeżeli doświadczasz myśli samobójczych, pamiętaj, że jest wiele miejsc i instytucji, w których uzyskasz pomoc. Zgłoś się do ośrodka interwencji kryzysowej, poradni zdrowia psychicznego, zadzwoń do telefonu zaufania:

Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym – tel. 800 70 2222.

Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych – tel. 116 123.

Bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży – tel. 116 111.

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia nie wahaj się zgłosić na szpitalny oddział ratunkowy lub wezwij pogotowie ratunkowe pod numerem 999 lub 112.

Źródła
  1. M. Jarema (red.), Psychiatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
  2. P. Rodziński, K. Rutkowski, A. Ostachowska, Progresja myśli samobójczych do zachowań samobójczych w świetle wybranych modeli suicydologicznych, „Psychiatria Polska”, 2017, nr 51 (3), s. 515–530.
Author Katarzyna Piątkowska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

platoniczny-zwiazek-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Platoniczny związek - co to jest? Na czym polega?
24.01.2022
sangwinik-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-cechy-osobowosci
Zdrowie psychiczne
2 min.
Sangwinik - kto to jest? Jak go rozpoznać? Cechy osobowości
28.10.2021
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
socjoterapia-czym-jest-dla-kogo-jest-wskazana
Zdrowie psychiczne
2 min.
Socjoterapia - czym jest? Dla kogo jest wskazana?
30.07.2021
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Pakiety medyczne

    Kim jesteśmy

    Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.