account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieAlergie 1 min.

Kontaktowe zapalenie skóry dłoni – obraz kliniczny i rozpoznanie

Olga Dąbska

25.09.2023

Aktualizacja: 25.09.2023

Kontaktowe zapalenie skóry dłoni to dermatoza (choroba skóry) wywołana przez czynniki zewnętrzne. Choroba ta może mieć tło alergiczne bądź niealergiczne. Alergiczny wyprysk kontaktowy związany jest z IV typem reakcji nadwrażliwości. Sprawdź, jakie objawy towarzyszą kontaktowemu zapaleniu skóry dłoni. Dowiedz się, na czym polega rozpoznanie tej choroby.


kontaktowe-zapalenie-skory-dloni-jak-je-rozpoznac
Adobe Stock

Polecane

uczulenia-jakie-sa-rodzaje-i-objawy-jak-sobie-radzic
Zdrowie
1 min.
Uczulenia – rodzaje, objawy, metody łagodzenia
08.12.2021
czy-wapno-pomaga-na-alergie-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Czy wapno pomaga na alergię? Co warto wiedzieć?
29.10.2021
objawy-nietolerancji-glutenu-u-dzieci-i-doroslych
Zdrowie
1 min.
Objawy nietolerancji glutenu u dzieci i dorosłych
21.01.2022
uczulenie-na-nikiel-jakie-sa-objawy-czego-unikac
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na nikiel - jakie są objawy? Czego unikać?
28.10.2021
Spis treści
  1. Co to jest kontaktowe zapalenie skóry dłoni?
  2. Czynniki wywołujące kontaktowe zapalenie skóry dłoni
  3. Kontaktowe zapalenie skóry dłoni – objawy chorobowe
  4. Rozpoznanie kontaktowego zapalenia skóry dłoni
  5. Diagnostyka różnicowa kontaktowego zapalenia skóry dłoni
  6. Na czym polegają testy płatkowe?

Co to jest kontaktowe zapalenie skóry dłoni?

Kontaktowe zapalenie skóry, zwane również wypryskiem kontaktowym alergicznym, rozwija się na skutek bezpośredniego kontaktu skóry z czynnikiem alergizującym, na który organizm wytworzył uprzednio nadwrażliwość. Aby doszło do wystąpienia objawów, musi wytworzyć się najpierw stan nadwrażliwości na daną substancję – przy pierwszym kontakcie z czynnikiem uczulającym nie powstaje wyprysk, lecz organizm zostaje uczulony na niego. Przy kolejnym zetknięciu się skóry z alergenem dochodzi do uruchomienia reakcji uczulonego układu odpornościowego i powstania zmian skórnych. 

Kontaktowe zapalenie skóry dłoni może mieć również podłoże niealergiczne i być wynikiem drażnienia skóry przez czynniki zewnętrzne. Choroba ta nie ma nic wspólnego z nadwrażliwością na antygen. Zmiany skórne pojawiają się już przy pierwszym kontakcie z substancją drażniącą. W sposób szczególny na kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia narażeni są: rolnicy, robotnicy budowlani, kosmetyczki, elektronicy, fryzjerzy, sprzątaczki, osoby mające kontakt z przemysłem chemicznym, kucharze i osoby zajmujące się przygotowaniem posiłków, pracownicy ochrony zdrowia, mechanicy, pracownicy przemysłu metalowego, operatorzy maszyn i monterzy pojazdów.

Kontaktowe zapalenie skóry nie musi rozwinąć się tylko w obrębie dłoni. Zmiany mogą mieć rozmaitą lokalizację, a nawet przybrać postać uogólnioną. Możliwe jest również kontaktowe zapalenie powiek.

Czynniki wywołujące kontaktowe zapalenie skóry dłoni

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi kontaktowe zapalenie skóry dłoni na tle alergicznym są: 

  • chrom (np. zapałki, farby, barwniki, cement, beton), 

  • kobalt (np. ozdoby, elementy ubioru typu guziki), 

  • nikiel (niemagnetyczna stal nierdzewna), 

  • guma,

  • formaldehyd, 

  • terpentyna, 

  • kosmetyki,

  • epoksydy, 

  • rośliny, 

  • konserwanty, 

  • żywice i akryle.

Najczęściej opisywanymi substancjami drażniącymi skórę, które powodują powstanie kontaktowego zapalenia skóry dłoni, są: 

  • alkohole, 

  • środki odtłuszczające, 

  • ciecze chłodząco-smarujące oraz chłodzące, 

  • środki dezynfekujące, 

  • mydła i substancje myjące,

  • pochodne ropy naftowej, 

  • rozpuszczalniki.

Kontaktowe zapalenie skóry dłoni – objawy chorobowe

Bez względu na charakter kontaktowego zapalenia skóry dłoni – tło alergiczne lub z podrażnienia – chorobie towarzyszą zbliżone objawy chorobowe. U podstawy objawów leży uszkodzenie warstwy rogowej naskórka, prowadzące do dysfunkcji bariery ochronnej skóry. Dochodzi do znacznej utraty wody i powstania reakcji zapalnej. Pierwotnym wykwitem jest grudka wysiękowa i pęcherzyk. Przy ostrym przebiegu choroby zmiany sączą się i pokrywają się strupem. Postacie podostre charakteryzują się łuszczeniem, które może doprowadzić do przeczosów, lichenizacji, czyli pogrubienia skóry, czy jej ścieńczenia. W przypadku znacznego nasilenia dochodzi do obrzęku zajętej przez zmiany chorobowe skóry. Często chorobie towarzyszy świąd. Zmiany ustępują bez pozostawienia śladu. Dla postaci alergicznej charakterystyczny jest rumień alergiczny. Do fazy przewlekłej dochodzi wtedy, gdy czynnik wywołujący chorobę nie został wyeliminowany bądź unikanie kontaktu z nim jest w zasadzie niemożliwe. Charakterystycznym objawem przewlekłego kontaktowego zapalenia skóry jest obecność nieostro odgraniczonej lichenizacji. Ogniska wyprysku kontaktowego nie są wyraźnie odgraniczone od otoczenia.

Jeśli zauważysz u siebie lub u kogoś bliskiego objawy wskazujące na kontaktowe zapalenie skóry dłoni, skontaktuj się z dermatologiem w celu rozpoczęcia procesu diagnostycznego.

Rozpoznanie kontaktowego zapalenia skóry dłoni

Rozpoznanie kontaktowego zapalenia skóry jest stawiane na podstawie drobiazgowo przeprowadzonego badania podmiotowego – wywiadu z pacjentem. Lekarz podczas rozmowy z chorym dąży do uzyskania jak największej ilości informacji na temat objawów – ich rodzaju, nasilenia, czynników wyzwalających, czasu trwania. Zadaje pytania o środowisko pracy z uwagi na częste przypadki kontaktowego zapalenia skóry dłoni w poszczególnych grupach zawodowych. Pyta również o prowadzony styl życia, alergie i inne obciążenia stanu zdrowia. Kolejnym etapem rozpoznania jest badanie kliniczne. Kluczowym elementem jest wykonanie testów alergicznych płatkowych. Badania te pozwolą na identyfikację czynnika odpowiedzialnego za powstanie zmian chorobowych i wykluczenie go za środowiska, co może przyczyniać się do zdrowienia i zmniejszyć ryzyko kolejnych ataków kontaktowego zapalenia skóry dłoni. Ujemne wyniki testów płatkowych mogą wskazywać na kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, jeśli objawy są czasowo związane z pracą. Dodatnie wyniki testów sugerują alergiczne tło choroby. W przypadku wątpliwość diagnostycznych przeprowadzana jest ocena zeskrobin naskórka pod kątem strzępków grzybów i bakterii.

Diagnostyka różnicowa kontaktowego zapalenia skóry dłoni

Zmiany towarzyszące kontaktowemu zapaleniu skóry dłoni powinno się różnicować przede wszystkim z:

  • wypryskiem pieniążkowatym, 

  • wypryskiem potnicowym, 

  • zakażeniami skóry, 

  • wypryskiem rogowaciejącym, 

  • łuszczycą, 

  • przewlekłym pęcherzykowym zapaleniem skóry.

Na czym polegają testy płatkowe?

Testy płatkowe polegają na aplikacji na skórę haptenu, czyli czynnika uczulającego, a następnie na obserwacji zmian w określonych odstępach czasu. System odczytu testów odbywa się po 48 godzinach od założenia plastrów. Wartość diagnostyczną ma jednak dopiero drugi odczyt, który ma miejsce po 72 godzinach, rzadziej wykonywany jest w 4. dniu. Niekiedy lekarze zlecają odczyt dodatkowo około 7. dnia ze względu na możliwość ujawnienia nawet do 10% nowych odczynów dodatnich. Jeśli okażesz się, że masz uczulenie na zaaplikowany czynnik alergiczny, rozwinie się miejscowa reakcja, która podlega ocenie morfologicznej według skali plusowej. Diagnostykę należy rozpocząć od założenia panelu służącego do badań przesiewowych (tzw. Europejskiej Serii Podstawowej), który zawiera pojedyncze związki chemiczne i mieszaniny różnych substancji. Dodatkowo u osób stykających się ze związkami chemicznymi, których nie obejmuje seria podstawowa, należy przeprowadzić testy adekwatne do narażeń.

Źródła
  1. M. Bulanda, A. Wojtyna, W. Madej i wsp., Narastający problem alergii kontaktowej i alergicznego kontaktowego zapalenia skóry u dzieci i dorosłych, „Przegląd Lekarski” 2018, t. 75, nr 5, s. 251–256.
  2. S. Jabłońska, T. Chorzelski, Choroby skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002.
  3. P.J. Nicholson, Zawodowe kontaktowe zapalenie skóry: znane wiadome i znane niewiadome, „Dermatologia po Dyplomie” 2011, t. 2, nr 4, s. 36–43.
  4. K. Obtułowicz, Alergologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
  5. A.D. Perry, J.P. Trafeli, Zapalenie skóry rąk: etiologia, rozpoznanie i leczenie, „Dermatologia po Dyplomie” 2010, t. 1, nr 2, s. 9–17.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
jak-odgrzybic-organizm-domowymi-sposobami
Zdrowie
2 min.
Jak odgrzybić organizm domowymi sposobami?
24.01.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
Wysypka po antybiotyku
Zdrowie
1 min.
Wysypka po antybiotyku – domowe sposoby
03.06.2022
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Pakiety medyczne

    Kim jesteśmy

    Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.